آموزش تنظیم باد مخزن تحت فشار

اگر سیستم پمپاژ خانگی دارید، به احتمال زیاد یک منبع انبساط (یا همان مخزن تحت فشار) هم در آن به کار رفته باشد. این تجهیز معمولاً برای ساختمان‌های چهار طبقه و بالاتر توصیه می‌شود تا به‌عنوان یک حائل حفاظتی در برابر نوسانات فشار عمل کند. البته برای اطمینان از عملکرد صحیح و عدم وجود مشکلات فنی، بایستی به طور مرتب بررسی و تنظیم باد مخزن تحت فشار را انجام بدهید.

سوای نگهداری منظم و متعارف، مشاهده هرگونه اشکالی در فشار و آبرسانی سیستم نیز توجه شما را می‌طلبد. زمانی که فشار آب بیش از حد کم است و کارها را مختل می‌کند، یا چنان شدید است که از شیر بیرون می‌پاشد و از لوله صدای پت‌پت به گوش می‌رسد، تنظیم باد منبع انبساط ضروری خواهد بود. فشار خیلی پایین منجر به افت محسوس جریان آب می‌شود و انجام کارهای ساده مانند شستن ظرف یا دوش گرفتن را دشوار می‌کند. در مقابل فشار بیش از حد هم به لوله‌کشی و تجهیزات تنش وارد می‌کند و احتمال نشتی، ترکیدگی یا آسیب به وسایل را افزایش می‌دهد.

مقدار بهینه برای تنظیم باد مخزن انبساط، بین 2 تا 4 بار در نظر گرفته می‌شود. این بازه برای اغلب مصارف خانگی تعادل مناسبی میان فشار کافی و ایمنی ایجاد می‌کند.

در این راهنما از آتورشاپ، بررسی خواهیم کرد که چه زمانی بایست به فکر تنظیم فشار منبع انبساط باشید، چطور این تنظیم را انجام بدهید و در طول کار به چه نکاتی توجه نمایید.

 چرا منبع انبساط باد خالی می‌کند؟

یکی از سؤالاتی که مشتریان پیش از تنظیم باد منبع تحت فشار از ما می‌پرسند این است که چرا مخزن باد خالی می‌کند و از کجا باید بفهمیم که زمان تنظیم باد منبع انبساط رسیده است؟

پاسخ کوتاه این است که اگر به هر دلیلی فشار داخل منبع کمتر از سطح مطلوب باشد، یعنی ایرادی در سیستم وجود دارد و باید سریع تشخیص داده شده و رفع گردد، وگرنه تنظیم باد منبع انبساط بی‌فایده خواهد شد. شایع‎ترین ایرادهایی که باعث افت فشار منبع انبساط می‌شوند عبارتند از:

الف. افت بار هوایی

منابع انبساط برای حفظ فشار پایدار، به بالشتک هوای فشرده متکی هستند. این هوا به مرور در آب حل می‌شود یا از طریق شیرها و درزها نشت می‌کند.

• علامت: پمپ مدام خاموش و روشن می‌شود (سیکل سریع) و فشار هوای اولیه، کم یا صفر است.
• عیب‌یابی: فشار شیر هوای منبع را با گیج مخصوص اندازه‌گیری کنید. اگر کمتر از مقدار توصیه‌شده باشد (معمولاً پنج درصد کمتر از فشار استارت پمپ)، با کمپرسور باد منبع را تنظیم کنید.

ب. پارگی یا خرابی تیوپ داخلی

در انواع مدرن منبع انبساط، هوا و آب با یک تیوپ لاستیکی یا دیافراگم از هم جدا می‌شوند. اگر این قطعه پاره شود، آب کل فضای منبع را پر می‌کند و جای هوایی باقی نمی‌ماند.

• علامت: منبع سنگین است (اصطلاحاً آب گرفته) و هنگام ضربه زدن از بالا، صدای توخالی شنیده نمی‌شود.
• عیب یابی: سوزن والف منبع را فشار بدهید. اگر به‌جای هوا، آب خارج شد، تیوپ معیوب است و کل منبع باید تعویض شود.

ج. نشتی در لوله‌کشی، اتصالات یا شیرها

نشتی‌های مخفی در مسیر لوله کشی، پمپ یا اتصالات، می‌توانند باعث افت فشار مداوم شوند. اگر این مشکل در سیستم شما وجود داشته باشد، با تنظیم باد منبع انبساط هم ایراد فشار آب حل نمی‌شود.

• علامت: فشار آب حتی در حالت بدون مصرف زیاد افت می‌کند.
• عیب یابی: ورودی آب را ببندید و سیستم را ایزوله کنید. اگر فشار همچنان افت کند، به احتمال زیاد نشتی یا خرابی شیر دارید.

د. تنظیم نادرست کلید اتومات یا پیش‌فشار

هماهنگ نبودن مقدار پیش فشار هوای منبع انبساط با تنظیمات کلید اتومات پمپ، عملکرد سیستم را بهم می‌زند.

• علامت: پمپ زیاد روشن و خاموش می‌شود یا به فشار قطع (کاتاف) نمی‌رسد.
• عیب یابی: پیش فشار به درستی تنظیم نشده یا کلید اتومات مشکل دارد. تنظیمات اتومات پمپ را با مشخصات درج شده روی منبع انبساط تطبیق بدهید و در صورت نیاز، تنظیم کنید.

آموزش تنظیم باد مخزن فشار

برای انجام صحیح روش تنظیم باد مخزن تحت فشار، بایستی آگاهی اولیه کاملی از ماهیت سیستم، محدودیت‌های فشار مناسب و حاشیه ایمنی داشته باشید تا بدانید برای تعیین آستانه‌های روشن و خاموش شدن کلید، چطور عمل کنید. تنظیم نادرست و بدون شناخت کافی از تنظیمات کلید فشار و عملکرد منبع، باعث خرابی‌های زودهنگام یا مصرف بیش از حد انرژی می‌شود.

محاسبه فشار کات این و کات آف منبع انبساط

یکی از پارامترهایی که برای درک دقیق نحوه تنظیم باد منبع انبساط با آن سروکار دارید، مفهوم فشار کات این (Cut-in) و فشار کات آف (Cut-off) است.

• فشار کات‌این، فشاری است که در آن پمپ شروع به کار می‌کند. این مقدار معمولاً بین 2.1 تا 2.8 بار تنظیم می‌شود. زمانی که فشار آب در مخزن از این حد پایین‌تر برود، پمپ وارد مدار شده و شروع به پر کردن مخزن می‌کند.
• فشار کات‌آف، نقطه‌ای است که در آن پمپ خاموش می‌شود. این مقدار معمولاً بین 3.4 تا 4 بار در نظر گرفته می‌شود. وقتی فشار آب به این محدوده برسد، پمپ خاموش می‌شود و فشار در مخزن پایدار می‌ماند.

رعایت فاصله‌ حدود 5 درصدی از فشار کات‌این و کات‌آف ضروری است (مثلاً در تنظیمات 2.1 و 3.4 بار یا 2.8 و 4.1 بار). اگر این فاصله بیش از حد کم باشد، پمپ به‌طور مداوم روشن و خاموش خواهد شد. اگر فاصله بیش از حد زیاد باشد، ممکن است پمپ نتواند به فشار قطع دست پیدا کند.

بیشتر منابع تحت فشار خانگی با تنظیم پیش‌فرض 2.1 و 3.4 بار عرضه می‌شوند. در این حالت، فشار هوای اولیه (پیش‌شارژ) باید 1.9 بار باشد تا بشود همان پنج درصد کمتر از فشار کات این که در بخش قبلی مقاله اشاره کردیم.

اگر کلید اتومات با فشار 2.8 و 4.1 بار کار می‌کند، فشار پیش شارژ باید در حد 2.6 بار تنظیم شود. این فشار زمانی اندازه گیری می‌شود که مخزن کاملاً خالی باشد، چون بعد از ورود آب، فشار سیستم به طور طبیعی افزایش پیدا می‌‎کند.

طبق اظهار کارشناسان آکوااسکای پلاس، دلیل این امر اینگونه است که تنظیم فشار مخزن به میزان 5 درصد کمتر از فشار راه‌اندازی پمپ، باعث می‌شود حجم کمتری آب در مخزن ذخیره شود و پمپ آب خانگی تنها زمانی روشن شود که تمام آب ذخیره‌شده مصرف شده باشد. این تنظیم، تعداد دفعات روشن و خاموش شدن پمپ را کاهش می‌دهد و به صرفه‌جویی در انرژی کمک می‌کند.

در جدول زیر، مقادیر حدودی تنظیم فشار کات این با درنظرگیری میزان 5 درصد بافر را برای ظرفیت‌های مختلف تخمین زده‌ایم.

تنظیم باد مخزن انبساط با اختلاف 5 درصدی نسبت به فشار کات این
فشار منبع انبساط	فشار کات این
2.62	2.76
3.24	3.41
3.93	4.14
4.55	4.79
5.24	5.52
5.86	6.17
6.55	6.89
7.17	7.55
7.86	8.27

البته دقت داشته باشید که این مقادیر با توجه به نوع منبع شما متفاوت خواهند بود. در نتیجه هنگام تنظیم باد منبع تحت فشار، حتماً به راهنمای سازنده دقت داشته باشید و در صورت نیاز، با واحد پشتیبانی آتورشاپ تماس بگیرید تا کارشناسان ما شما را راهنمایی نمایند.

تعیین حداکثر ظرفیت مخزن تحت فشار

هر مخزن تحت فشار با یک میزان فشار کاری مشخص طراحی می‌شود که معمولاً روی پلاک مشخصات آن درج شده یا در مستندات فنی سازنده آمده است. در بیشتر مدل‌ها این مقدار حدود 5 بار و در برخی نمونه‌ها تا 6 بار هم می‌رسد. این عدد، حداکثر میزان فشار مجاز است و نباید از آن عبور کرد.

در طراحی‌های مهندسی، از همان حاشیه ایمنی 5 درصدی برای فشار عملکرد کاتاف هم بهره برده می‌شود تا آسیب‌های احتمالی به منبع وارد نشوند. مثلاً اگر شیر اطمینان مخزن تحت فشار شما روی 2.1 بار تنظیم باشد، فشار عملکردی روی همان 1.9 بار محدود می‌شود تا خطر بروز خطا در شیر یا سایر بخش‌های سیستم به حداقل برسد.

مراحل تنظیم باد مخزن تحت فشار 

برای تنظیم باد منبع انبساط، به یک فشارسنج دقیق (ترجیحاً دیجیتال) نیاز دارید. فشارسنج‌های معمولی دیجیتال هم قابل استفاده‌اند.

بعد از آماده سازی وسایل موردنیاز، برای تنظیم باد منبع انبساط مراحل زیر را دنبال کنید.

1. دوشاخه پمپ را از برق بکشید یا برق سیستم را از تابلو قطع کنید. بعد شیر فلکه اصلی (یا شیر اتصال منبع تحت فشار به پمپ) را ببندید. شیر تخلیه منبع انبساط را باز کنید تا به طور کامل از آب خالی شود.

2. درپوش والف هوا را باز کنید و سوزن آن را فشار بدهید تا از سلامت تیوپ اطمینان حاصل کنید. اگر آب از والف خارج شد، احتمالاً تیوپ منبع پاره شده است و باید تعمیر یا تعویض شود.

3. فشار داخل مخزن را اندازه بگیرید. فشارسنج را به شیر خروجی هوا متصل کنید و از عددی که می‌بینید یادداشت بردارید. بر اساس فشار کات این، باید با کمپرسور هوای منبع را اضافه یا تخلیه کنید. با توجه به مشخصات فنی منبع تحت فشار و توضیحاتی که درباره بافر 5 درصدی دادیم، باد منبع را تنظیم نمایید.

4. بعد از اتمام کار تنظیم باد منبع انبساط، درپوش والف هوا را دوباره نصب کنید.

نکات مهم تنظیم باد منبع تحت فشار

• اگر از بابت عددی که از کلید اتومات دریافت کرده‌اید اطمینان ندارید، فشارسنجی که نزدیک به مخزن یا کلید اتومات پمپ نصب شده را بررسی کنید. یک شیر آب را باز کنید و در لحظه شروع به کار پمپ، عدد را یادداشت نمایید. این عدد همان فشار کات این شماست.
• اگر به پارگی تیوپ مخزن شک دارید، وقتی سیستم تحت فشار است، به قسمت بالای مخزن ضربه بزنید. اگر تیوپ سالم باشد، قسمت بالا صدای توخالی می‌دهد و پایین صدای بم و خفه دارد. این کار برای اطمینان از وجود هوا در بالا و آب در پایین انجام می‌شود.
• هیچ‌گاه فشار کات‌آف را بیش از ۴.۱ بار تنظیم نکنید. برخی مخازن صنعتی توان تحمل فشار بالاتر را دارند، اما برای ایمنی سیستم لوله‌کشی خانگی، این مقدار نباید بیشتر شود. فشارهای بالاتر از ۴.۱ بار می‌توانند به لوله‌ها، اتصالات و کلیدهای فشار آسیب بزنند و در نتیجه، خرابی و نشتی‌های پرهزینه ایجاد کنند. اگر فشار روی ۵.۵ بار تنظیم شده باشد، ممکن است فشار پمپ اصلاً به آن نرسد و نتواند خاموش شود. از طرفی، فشار کات‌آف نباید کمتر از ۱.۴ بار نیز تنظیم شود.

آموزش باد زدن مخزن تحت فشار پمپ آب

شارژ هوای مخزن تحت فشار یا همان «باد زدن منبع تحت فشار»، به معنای تنظیم مجدد هوای داخل بخشی از مخزن است که به مرور زمان ممکن است کاهش پیدا کند یا تخلیه شود. این شارژ با تزریق هوا تا رسیدن به فشار مناسب انجام می‌گیرد. 

با این کار، فضای کافی در منبع ایجاد می‌شود تا در سیستم‌هایی مثل پکیج یا پمپ، آب فضا برای انبساط داشته باشد. تنظیم باد منبع تحت فشار کمک می‌کند تا فشار سیستم پایدار بماند و پمپ پی در پی خاموش و روشن نشود.

برای انجام این کار، طبق روالی که در نحوه تنظیم باد منبع انبساط بررسی کردیم باید سیستم را خاموش کنید و اتصال به برق را قطع نمایید. شیر فلکه را ببندید تا آب به مخزن وارد نشود. بعد از تخلیه کامل مخزن، با استفاده از کمپرسور یا پمپ دستی و اتصال آن به شیر هوا، فشار هوای داخل مخزن را تنظیم کنید تا به حد مناسب برسد. 

حواس‌تان به فشارسنج باشد و به محض اینکه به مقدار مطلوب رسید، تزریق هوا را متوقف نمایید. درپوش شیر را محکم ببندید. دستگاه را روشن کرده و عملکرد سیستم را بررسی کنید. اگر فشار ثابت ماند و پمپ بدون مشکل کار کرد، یعنی شارژ به‌درستی انجام شده است.

چرا از شیر هوای مخزن تحت فشار آب خارج می‌شود؟

اگر هنگام بررسی فشار هوای مخزن متوجه شدید که از شیر هوا، آب خارج می‌شود، به این معناست که تیوپ داخلی پاره شده و هوا و آب دیگر از هم جدا نیستند. در این شرایط، باید کل مخزن تحت فشار تعویض شود.

اگر امکان تزریق هوا به داخل مخزن با کمپرسور وجود نداشته باشد، این هم نشانه‌ای از خرابی تیوپ است. در برخی موارد، حتی با وجود خرابی تیوپ، ممکن است مخزن به‌طور موقت کار کند و بتوان مقداری هوا وارد کرد و آب از آن خارج ساخت. اما پس از مدتی، تیوپ پاره‌شده دهانه ورودی آب را می‌پوشاند و دیگر آب از مخزن قابل برداشت نخواهد بود.

علت باد نشدن مخزن پمپ آب چیست؟ 

1. پیش شارژ اولیه اشتباه

یکی از خطاهای رایج، تنظیم یا اندازه‌گیری فشار هوا در حالی است که مخزن هنوز آب دارد. فشار آب در این حالت باعث می‌شود عدد نشان‌ داده‌ شده روی گیج واقعی نباشد و مقدار دقیق باد مخزن مشخص نشود. برای تنظیم صحیح، باید ابتدا تمام آب داخل مخزن تخلیه شود. فقط در این حالت می‌توان فشار هوا را دقیقاً روی مقدار توصیه‌ شده تنظیم کرد.

2. خرابی یا نشتی سوپاپ هوای مخزن

اگر والف هوای بالای مخزن که شبیه شیر تایر است فرسوده یا خراب باشد، ممکن است به‌مرور هوا را خارج کند و با وجود تنظیم اولیه درست، فشار باد کم شود. این موضوع باعث نوسان فشار و روشن و خاموش شدن‌های مکرر پمپ خواهد شد. برای بررسی، کافی است روی سوپاپ، کف صابون بزنید و ببینید آیا حباب می‌دهد یا خیر. در صورت نشتی، مغزی سوپاپ را با ابزار مخصوص تعویض کنید و فشار هوا را مجدداً به مقدار درست برگردانید.

3. تنظیمات اشتباه کلید اتومات

اگر تنظیم باد منبع انبساط را درست انجام بدهید اما کلید فشار پمپ کالیبره نشده باشد، تعادل عملکرد به هم می‌ریزد؛ به‌ویژه اگر فاصله بین فشار کات‌این و کات‌آف کم باشد. 

 جمع بندی

مخازن تحت فشار طوری طراحی شده‌اند که آب را با فشار مشخصی در خود نگه دارند و به‌عنوان یک بالشتک میان پمپ و مصرف‌کننده‌های نهایی مانند شیرهای آب در ساختمان عمل کنند. اگر مشکلی در عملکرد مخزن به وجود بیاید و فشار افت کند، باید در سریعترین تایم به فکر تنظیم باد مخزن تحت فشار باشید تا از آسیب‌های بعدی جلوگیری به عمل بیاورید.

در این راهنما، تمام نکاتی که باید پیش از تنظیم باد منبع انبساط بدانید را کامل و جامع توضیح دادیم. در صورتی که برای انجام این پروسه نیاز به راهنمایی دقیق دارید یا هنگام محاسبه فشار مناسب منبع انبساط به چالش برخوردید، می‌توانید با کارشناسان ما در ارتباط باشید. برای دریافت مشاوره تخصصی، فرم تماس در سایت آتورشاپ را پر کنید تا با شما تماس حاصل نماییم یا در ساعات اداری 0313204 را شماره گیری فرمایید تا به واحد فروش ما لینک شوید.

سؤالات متداول تنظیم باد مخزن تحت فشار