راهنمای انتخاب و خرید مخزن آب + ۱۲ نکته قبل از خرید مخزن که باید بدانید

پای زمزمه‌های کمبود آب هم در میان نباشد، برای راه اندازی یک سیستم آبرسانی استاندارد و عملیاتی بایستی در انتخاب و خرید مخزن آب دقت لازم را به خرج دهید و نکات اصولی را درنظر داشته باشید. انتخاب منبع آب برای ساختمان، بر آسایش و راحتی ساکنان تاثیر بسزایی دارد و راه حلی برای روزهای کم آبی، دشواری در تامین و آبرسانی منازل و ساختمانهای اداری پیش روی شما خواهد گذاشت.

برای خرید منبع آب خانگی بایستی به نکاتی بیش از قیمت مخزن و نوع آن توجه داشته باشید تا در طولانی مدت دچار مشکلات غیرمترقبه و گاه جبران ناپذیر نشوید. در این مقاله از آتورشاپ، با راهنمای خرید مخزن آب خانگی همراه شما هستیم و کلیه نکاتی که قبل و بعد از خرید باید بدانید را بررسی می‌کنیم.

1. تعیین حجم مناسب مخزن آب شرب

پیش از انتخاب مخزن آب برای ساختمان، مهم‌ترین نکته‌ای که باید در نظر گرفت، ظرفیت مخزن است. قطعی‌های احتمالی، نوسانات فشار یا مشکلات مشابه نباید مشکلی در دسترسی پیوسته و مطمئن به آب به وجود بیاورند. بیش از انتخاب و خرید مخزن آب خانگی بایستی برآوردی از میزان نیاز ساختمان به آب در طی یک روز داشته باشید و ابعاد و گنجایش مخزن را با توجه به این نیاز انتخاب کنید.

اگر مخزن آب بیش از حد کوچک باشد، در زمان نیاز دچار کمبود آب خواهید شد. در مقابل، مخزن بیش‌ از حد بزرگ هم فضای زیادی اشغال می‌کند، هم ممکن است به‌درستی به پمپ سیگنال ندهد تا آب را وارد شبکه کند. 

همان‌طور که می‌دانید، پمپ‌های آب خانگی به فلوتر مجهز می‌شوند تا عملکرد پمپاژ را کنترل و هدایت کنند. حال اگر مخزن بزرگتر از حجم نیاز شما باشد، امکان دارد میزان آب از سطح خاصی پایینتر برود اما فلوتر دستور عملکرد را به پمپ نرساند؛ آن هم در حالی که هنوز آب کافی برای پاسخگویی به نیاز ساختمان وجود دارد. 

برای انتخاب ظرفیت مناسب مخزن، ابتدا باید مصرف روزانه آب را برآورد کنید. در کاربردهای خانگی، این مقدار معمولاً بر اساس تعداد افراد یا واحدهای ساختمان محاسبه می‌شود.

طبق اعلام شرکت آب و فاضلاب، یک خانواده پنج‌نفره به‌طور متوسط به ۲۵۰ لیتر آب ذخیره قبل از پمپ نیاز دارد، یعنی ۵۰ لیتر برای هر نفر. اما در شرایط خاص مانند قطعی‌های طولانی یا فشار پایین شبکه شهری، ممکن است نیاز باشد کل مصرف روزانه هر نفر ذخیره شود. در این صورت می‌توان برای هر نفر ۱۵۰ لیتر در نظر گرفت.

هر عددی که برای مصرف روزانه درنظر دارید را با یک بافر احتیاطی ۲۵ درصدی جمع کنید. کافی است این عدد را در تعداد افراد ساختمان ضرب کنید تا مقدار آب روزانه موردنیاز به دست آید.

بعد از تعیین مصرف روزانه، نوبت به محاسبه دوره‌های پر شدن مخزن می‌رسد. فرمول ساده‌ای برای برآورد حداقل ظرفیت مخزن وجود دارد:

حجم مخزن (لیتر) = مصرف روزانه (لیتر) × تعداد روزهای بین هر بار پر شدن

برای مثال، اگر یک ساختمان در روز به ۶۰۰ لیتر آب نیاز دارد و هر دو روز یک‌بار مخزن کامل پر می‌شود، حداقل ظرفیت مخزن باید ۱۲۰۰ لیتر باشد. البته این مقدار فقط نیاز حداقلی را پوشش می‌دهد و ظرفیتی برای مواقع اضطراری یا افزایش ناگهانی مصرف در نظر نمی‌گیرد. به همین دلیل، داشتن یک حاشیه ایمنی یا بافر ضروری‌ است. برای تعیین دقیق این بافر، می‌توانید با کارشناسان ما مشورت کنید.

در جدول زیر، تخمینی حدودی از میزان نیاز آب ساختمان‌های چند واحدی و حجم متناظر مخزن آب و منبع تحت انبساط گنجانده‌ایم که می‌تواند هنگام خرید منبع، کمک کننده باشد.

تعداد واحد (با احتساب بافر)	حجم مخزن آب موردنیاز (لیتر)	حجم مخزن تحت فشار (لیتر)	قدرت پمپ آب پیشنهادی (اسب بخار)
۲ تا ۴ واحد	۱,۰۰۰ تا ۱,۵۰۰	۲۴ تا ۵۰	۰.۵ تا ۱
۴ تا ۸ واحد	۲,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰	۵۰ تا ۸۰	۱ تا ۱.۵
۸ تا ۱۲ واحد	۳,۰۰۰ تا ۵,۰۰۰	۸۰ تا ۱۰۰	۱.۵ تا ۲
۱۲ تا ۱۶ واحد	۵,۰۰۰ تا ۷,۰۰۰	۱۰۰ تا ۱۵۰	۲ تا ۳
۱۶ تا ۲۴ واحد	۷,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰	۱۵۰ تا ۲۰۰	۳ تا ۴

دقت داشته باشید که این مقادیر، متناسب برای انتخاب و خرید مخزن آب خانگی هستند و برای مصارف صنعتی، آبیاری و آتشنشانی باید محاسبات را مطابق نیاز این حوزه‌ها انجام بدهید.

راهنمای انتخاب ویژگی‌های فنی مخزن

بعد از تعیین میزان آبی که باید برای ساختمان تأمین شود، دومین نکته‎‌ای که باید در راهنمای خرید مخزن آب خانگی درنظر بگیرید مشخصات فنی و فیزیکی منبع هستند. در بازار انواع مختلفی از منابع آب موجودند و برای انتخاب و خرید مخزن آب خانگی مناسب، باید مشخص کنید که چه فضایی برای نصب درنظر دارید، قرار است مخزن تحت چه شرایط محیطی کار کند و آیا با تجهیزات شبکه آبرسانی و پمپاژ همخوانی دارد یا خیر. 

2. انواع مخازن آب و کاربردهای هر کدام

مخزن آب افقی (خوابیده)

مخزن آب افقی یا خوابیده، یکی از رایج‌ترین انواع مخزن برای مصارف خانگی است و معمولاً در ظرفیت‌هایی بین ۵۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ لیتر عرضه می‌شود. این نوع منبع آب اغلب از پلی‌اتیلن مقاوم در برابر اشعه UV ساخته می‌شود و در مصارف خانگی و صنعتی کاربرد دارد.

منبع آب خوابیده فشار آب موجود را به طور یکنواخت روی سطح گسترده بدنه می‌پراکند و سنگینی را مساحت زیادی از دیواره تحمل می‌کند. از همین رو، مخزن افقی را می‌توانید به راحتی روی فونداسیون نصب کنید و به تجهیزات متصل نمایید. 

خرید مخزن آب افقی برای محیط‌هایی با ارتفاع کم مثل پشت‌بام‌ها، تراس‌، پارکینگ و فضاهای زیر سقف کوتاه بسیار مناسب است. مرکز ثقل پایین آن هم باعث پایداری بیشتر در برابر باد می‌شود و از بابت نصب روی سقف نگرانی نخواهید داشت.

مخزن آب عمودی (ایستاده)

دومین گزینه پرکاربردی که مشتریان هنگام خرید مخزن آب به سراغش می‌روند، مدل عمودی یا ایستاده است. این مخازن اغلب در ظرفیت‌های ۱٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ لیتر ساخته می‌شوند و با اشغال فضای کمتر در کف، برای مکان‌هایی با عرض محدود مانند حیاط یا کناره دیوارها مناسب هستند. البته با توجه به اینکه بخش اعظم فشار آب به عرض مقطع مخزن وارد می‌آید، توزیع فشار متمرکزتر از منبع آب افقی است. به همین دلیل اگر خواهان خرید منبع آب برای پشت بام هستید، این مدل را به شما توصیه نمی‌کنیم.

در مقابل، مخازن عمودی برای نقاطی که پایه به زمین قرص و محکم متصل باشد گزینه مناسبی خواهد بود. ارتفاع بیشتر این نوع مخزن، به افزایش فشار آب خروجی کمک می‌کند و در سیستم‌های آبرسانی با جریان پایدار عملکرد مطلوبی دارد. این مخازن اکثراً از پلی‌اتیلن یا فایبرگلاس تولید می‌شوند و در برابر خوردگی و رشد جلبک مقاومند.

مخزن کتابی (مکعبی)

مخزن کتابی ویژگی‌های مطلوب منابع آب خوابیده و عمودی را تقریباً یکجا دارد و برای ساختمان‌هایی که میزان آب زیادی نیاز دارند اما با محدودیت فضا مواجهند، گزینه قابل پیشنهادی است. فرم این مخازن صاف و تخت است و در حجم‌هایی بین ۵۰۰ تا ۵٬۰۰۰ لیتر ساخته می‌شوند. طراحی آنها به‌گونه‌ای است که برای فضاهای محدود مانند بالکن، موتورخانه و اماکنی که ورودی باریکی دارند، قابل استفاده‌اند.

متریال معمول در ساخت این گونه مخازن، فلز گالوانیزه یا اکثراً پلی اتیلن است و در مکان‌هایی مثل ادارات، منازل، آبسردکن‌ها یا سیستم‌های تصفیه آب کاربرد دارند. 

مخزن زیرپله‌ای

فضای زیر پله در اغلب ساختمان‌ها بلااستفاده می‌ماند و کاربرد خاصی ندارد. با انتخاب و خرید مخزن آب خانگی زیرپله ای هم می‌‎توانید از فضای مرده زیر پلکان ساختمان استفاده کنید، هم آب مورد نیاز را دراختیار داشته باشید. این مخزن به علت ساختار خاصی که دارد، در ظرفیت‌های پایین تا متوسط رو به بالا تولید می‌شود و می‌توانید انواع 200 لیتری تا 2 هزار لیتری آن را خریداری نمایید. 

شکل این تیپ منبع آب برای آپارتمان، معمولاً نیم‌استوانه‌ای یا مکعبی است که یک سمت آن شیب و زاویه پیدا می‌کند. مخازن زیرپله‌ای هم از جنس پلی‌اتیلن یا فایبرگلاس ساخته می‌شوند و برای ساختمان‌های مسکونی، آپارتمان‌ها یا محیط‌های تجاری با فضای محدود، انتخاب مناسبی به شمار می‌روند. با توجه به اینکه فضای زیرپله نورگیر نیست، احتمال رشد جلبک در منبع هم پایین می‌‎آید؛ در نتیجه می‌توانید روی انواع دولایه این مخزن به خوبی حساب کنید.

مخزن قیفی (مخروطی)

این نوع مخزن آب کف شیب‌دار یا مخروطی دارد و در حجم‌های ۱٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ لیتر عرضه می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود تا آب داخل منبع کامل تخلیه شود و ته نشینی که یکی از علل لجن گرفتن و میکروب زدن مخزن است، به حداقل برسد. کاربرد اصلی آنها در صنایع غذایی، دارویی و کشاورزی است، چون امکان شست‌وشوی کامل و بهداشتی را فراهم می‌کند. جنس مخازن قیفی معمولاً استیل ضدزنگ یا پلی‌اتیلن تقویت‌شده است و برای ذخیره آب شرب مناسب هستند.

3. انتخاب متریال مناسب مخزن آب

در صنایع تأمین آب شرب و کاربردهای صنعتی، انواع مختلفی از مخازن آب به چشم می‌خورند که از متریال‌های گوناگون ساخته می‌شوند؛ از ترکیبات پلیمری و پلاستیکی گرفته تا آلیاژهای فلزات و حتی مخازن سرامیکی. اما چیزی که برای کاربردهای آپارتمانی و خانگی رواج دارد، بیشتر از انواع مخازن فلزی گالوانیزه یا منبع پلی‌اتیلنی است.

مخزن آب فلزی ( استیل یا گالوانیزه)

خرید مخزن آب خانگی استیل (به خصوص استیل ضدزنگ یا استنلس استیل) از نظر رعایت کیفیت آب و بهداشت عالی است. با توجه به اینکه سطح داخلی‌اش غیر‌متخلخل است و اجازه جذب یا رشد میکروارگانیسم نمی‌دهد، طعم یا بوی جلبک احتمالی یا ماندگی را به آب منتقل نمی‌کند و برای ذخیره آب شرب گزینه خیلی خوبی خواهد بود. 

این نوع مخازن دوام بسیار بالا و مقاومت عالی در برابر خوردگی دارند، ولی باید در نظر داشته باشید که در محل اتصال ورق‌ها (یعنی نواحی جوش یا پرچ) احتمال خوردگی یا نشت وجود دارد و بعضاً فلزاتی مانند سرب یا روی ممکن است وارد آب شوند، مگر اینکه این مخزن با پوشش یا لایه ویژه فودگرید محافظت شده باشد. سوای این مشکلات، خرید مخزن آب فلزی هزینه بالاتری نسبت به منبع پلی اتیلنی به همراه دارد و شاید متقاضیان مصارف خانگی رغبتی به پرداخت این حجم هزینه نداشته باشند.

مخزن پلاستیکی پلی‌اتیلن (Food‑Grade Polyethylene)

این متریال، از پرفروش‌ترین مخازن مناسب برای ساختمان تک واحدی یا چندطبقه است و می‌شود آن را برای آبیاری در ابعاد کوچک یا نصب روی پشت بام هم خریداری کرد. جنس این نوع منبع آب از پلی‌اتیلن چگال (HDPE یا XLPE) است که سبکی و مقاومت خوبی در برابر خوردگی دارد و در مقایسه با انواع فلزی، گزینه معقول‌تری از لحاظ اقتصادی به حساب می‌آید. 

متریال این نوع منبع از پلیمر فود گرید و مطابق استانداردهای FDA/NSF یا AS/NZS مخصوص آب شرب بوده و هیچ نگرانی از بابت سلامتی نخواهید داشت.

یکی از مهمترین نکاتی که در راهنمای خرید مخزن آب به آن اشاره کردیم (و در ادامه بیشتر بررسی خواهیم کرد)، سهولت و میزان اطمینان نصب مخزن است. اکثر منابع پلی اتیلنی یا با پایه فابریک ارائه می‌شوند و یا به راحتی می‌شود آنها را روی پایه ضمیمه نصب کرد.

به ارزان‌ها اعتماد نکنید!

هنگام انتخاب مخزن آب، وسوسه قیمت پایین‌تر هرگز نباید موجب خرید جنس نامرغوب شود. با توجه به کمبودهای اخیر و خطر بحران خشکسالی که بسیاری از شهرهای ایران را تهدید می‌کند، افراد سودجوی متعددی سربرآورده‌اند و مخازن ارزان قیمت پلاستیکی با وعده‌ گارانتی طولانی به فروش می‌رسانند. اکثر این محصولات فاقد گواهی یا استانداردهای لازم هستند و حتی ممکن است ترکیبات شیمیایی سمی داشته باشند یا میکروارگانیسم‌های مضر در تخلخل و درز آنها نفوذ کنند. 

اگر هنگام انتخاب و خرید مخزن آب خانگی سراغ جنس استاندارد نروید، انتظار این را داشته باشید که بدنه مخزن به مرور در معرض اشعه UV و گرما تجزیه شده و موجب رشد جلبک، ترک‌خوردگی یا نشت مواد شیمیایی مثل BPA یا فتالات‌ها به آب شود.

توصیه می‌کنیم به دنبال مخزنی باشید که گواهی ANSI/NSF یا استاندارد ملی غذایی را داشته، از قدرت مقاومت بالا در برابر UV، ضخامت یکنواخت و بدون درز یا جوش برخوردار بوده و از یک برند معتبر با ضمانت یا گواهی کیفیت باشد. این خرید اولیه ممکن است ابتدای کار هزینه بر باشد اما در طول چندین سال استفاده، ایمنی و آرامش خاطر شما را و از دردسرهای بعدی جلوگیری می‌کند.

4. تعداد لایه‌های مخزن

بسته به مصارفی که هنگام انتخاب و خرید مخزن آب درنظر دارید، بایستی تصمیم بگیرید که مخزن چندلایه برای شما مناسب خواهد بود. تعداد لایه‌های مخزن آب شما تعیین می‌کند که تا چه حد در برابر نفوذ باکتری و جلبک، آلودگی‌های شیمیایی و اجسام خارجی از شما حفاظت خواهد کرد و خودش چه مقاومتی در برابر عوامل محیطی نشان خواهد داد.

بر اساس تعداد لایه‌ها، می‌توانیم مخازن آب را به گروه‌های زیر تقسیم کنیم. 

مخزن آب تک‌لایه

مخازن آب تک‌لایه تقریباً از بازار کنار رفته‌اند. این نوع مخزن‌ها تنها یک لایه پلاستیکی دارند و به همین دلیل قیمتشان پایین‌تر است. این مخازن هیچ‌گونه محافظتی در برابر اشعه ماورای بنفش خورشید، رشد باکتری یا جلبک، ایجاد بوی نامطبوع یا خوردگی ندارند و به‌هیچ‌وجه برای ذخیره آب آشامیدنی مناسب نیستند.

مخزن آب دولایه

در مرحله بعد، به مخازن آب دولایه می‌رسیم. این مخازن دارای دو لایه پلاستیکی هستند و لایه داخلی آنها قابلیت پایدارسازی در برابر UV دارد. گرچه عملکردشان در درازمدت چندان قابل اتکا نیست، اما در مقایسه با مدل‌های تک‌لایه، انتخاب بهتری محسوب می‌شوند. اگر قصد دارید با بودجه محدود دست به انتخاب و خرید مخزن آب بزنید، این گزینه را می‌توان به‌عنوان یک سطح حداقلی در نظر گرفت.

مخزن آب سه‌لایه

این مخزن‌ها از سه لایه پلاستیکی تشکیل شده‌اند. لایه اول به‌عنوان پوشش بیرونی عمل می‌کند، لایه دوم از آب در برابر نور خورشید محافظت می‌کند، و لایه سوم باعث بهبود دید داخل مخزن می‌شود. این نوع مخزن‌ها دوام بیشتری دارند و نسبت به مدل‌های دولایه برتری محسوسی نشان می‌دهند. اگرچه قیمت بالاتری دارند، اما در برابر نشتی، خوردگی و زنگ‌زدگی مقاوم هستند. برای کاربرانی که به دنبال راهنمای خرید منبع آب خانگی هستند، این مدل انتخابی منطقی و مطمئن است.

مخزن آب چهارلایه

مدل‌های چهارلایه، یک گام جلوترند. علاوه بر لایه ضد UV، لایه ضدباکتری و لایه بیرونی از جنس تیتانیوم، دارای یک لایه فوم نیز هستند. این فوم به‌عنوان عایق حرارتی عمل می‌کند و از تأثیر نوسانات دمایی محیط بر دمای آب داخل مخزن جلوگیری می‌کند. در مناطقی با تغییرات دمایی زیاد یا تابش مستقیم خورشید، این ویژگی مزیتی کلیدی به‌حساب می‌آید.

استفاده بیش از چهار لایه، در کاربردهای خانگی ضروری نیست و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد. در شرایطی که مخزن در محل بدون آفتاب نصب می‌شود، استفاده از مخزن سه‌لایه کفایت می‌کند و نیازی به گزینه‌های سنگین‌تر نیست. اگر هدف شما از مطالعه راهنمای خرید مخزن آب این است که محصولی برای تأمین آب شرب تهیه کنید، پایینتر از سه لایه را درنظر نگیرید. برای کاربردهای آبیاری یا سیالی که برای مصرف شرب انسان و دام نباشد، می‎شود روی مخازن تک یا دولایه هم حساب کرد.

5. همخوانی با پمپ و فلوتر

برای کارکرد بی‌دردسر، طول عمر پمپ آب و سیستم کنترل سطح آب، انتخاب دقیق فلوتر سوئیچ مناسب و هماهنگی آن یکی از فاکتورهای مهمی است که باید در انتخاب مخزن آب خانگی درنظر بگیرید.
فلوتر سوئیچ با تشخیص سطح آب، به‌طور اتوماتیک پمپ را روشن یا خاموش می‌کند و به همین دلیل، دقت تنظیم و انتخاب مناسب آن بسیار حیاتی است. اولاً، فلوتر باید از جنسی سازگار با آب شرب باشد (مثل شناور پلاستیکی بهداشتی یا استنلس استیل فودگرید) تا دچار خوردگی یا انتقال آلودگی نشود. ثانیاً، نوع اتصال سنسور (مثلاً شناور سیمی یا لوله‌ای) باید با عمق و ابعاد مخزن هماهنگ بوده و در محل حرکت آزادانه قرار بگیرد تا سطح پایین و بالای مورد نظر دقیقاً تشخیص داده شود.

سوای ویژگی‌های فنی فلوتر، پمپ و فلوتر باید به‌خوبی با یکدیگر و با ویژگی‌های مخزن هماهنگ باشند. انتخاب پمپی با هد و دبی مناسب برای ظرفیت مخزن و ارتفاع طبقات ضروری است. پمپ نه باید خیلی قوی تر از حد نیاز باشد که خودش و سیستم آسیب ببینند، نه آن قدر ضعیف که توانایی پاسخگویی به نیاز را نداشته باشد. 

ولتاژ، جریان و نوع بار الکتریکی (مثل بار القایی یا مقاومتی) باید توسط فلوتر تحمل شوند و اگر نیاز به بار بالاتر باشد، از رله یا کنتاکتور مناسب استفاده شود. چون فلوترها معمولاً برای بارهای ۵–۱۵ آمپر طراحی شده‌اند و ممکن است نتوانند مستقیم پمپ‌های سنگین‌تر را کنترل کنند.

6. رنگ مخزن

توجه به رنگ محصول در هنگام انتخاب و خرید منبع آب صرف زیبایی آن نیست، بلکه از جنبه عملکردی و کیفیتی اهمیت دارد. مخازن رنگ روشن نور محیطی را بازتاب می‌دهند، از گرم شدن آب جلوگیری می‌کنند و از آنجا که دیواره شفافی دارند، می‌توان هر گونه تغییر رنگ یا آسیب دیدگی داخل مخزن را دید. نظافت منبع آب رنگ روشن هم راحت‌تر است و بهتر می‌توانید وجود آلودگی در آن را تشخیص بدهید.

مخازن تیره رنگی که در انواع مشکی، آبی، سبز و غیره عرضه می‌شوند، کمتر نور خورشید را به داخل منتقل می‌کنند و از رشد جلبک جلوگیری می‌کنند، ولی به دلیل جذب گرمای بیشتر، آب داخل مخزن ممکن است گرم‌تر شود. به علاوه منبع آب تیره رنگ ممکن است فود گرید نباشد و با اهداف کاربرد صنعتی ساخته شده باشد.

پیش از انتخاب نهایی رنگ مخزن، حتماً تعیین کنید که قصد دارید آن را در کجا قرار بدهید. اگر محل مورد نظر شما طبق راهنمای انتخاب مخزن آب در محیط بسته و به دور از نور باشد، مخازن رنگ روشن انتخاب خوبی هستند. در صورتی که احتمال می‌دهید منبع زیر نور مستقیم قرار بگیرد، می‌توانید سراغ گزینه‎های رنگ تیره بروید.

7. الزامات استاندارد و بهداشت تولید مخازن آب شرب

هنگام انتخاب و خرید مخزن آب، باید دقت کنید که محصول انتخابی شما دارای نشان استاندارد ایران 1187 (الزامات کلی مخزن آب شرب)، 12055 (مخازن پلی‌اتیلن) و 13955 (مخازن فایبرگلاس آب شرب) باشد. محصولی که این استانداردها را رعایت کند، هم از بابت مقاومت در برابر اشعه uv و نشتی خیال شما را آسوده خواهد کرد هم تغییری در کیفیت و ترکیب آب به وجود نخواهد آورد.

برای بررسی مشخصات فنی مخزن آب خوب، به پلاک و برچسب اکتفا نکنید. هنگام انتخاب مخزن، دقت کنید که محصول چهار نشان زیر را به صورت نقش برجسته روی بدنه خودش داشته باشد:

• نشان رسمی استاندارد ایران؛
• نشان سیب سلامت (گواهی از وزارت بهداشت)؛
• تاریخ دقیق تولید محصول؛
• و پروانه بهداشتی با مجوز آنتی باکتریال.

ضد جلبک و آنتی باکتریال بودن منبع

مخازن استاندارد سه‌لایه یا بیشتر، معمولاً لایه میانی سیاه رنگی دارند که از عبور نور جلوگیری کرده و مانع رشد جلبک و میکروارگانیسم در آب می‌شود. این ویژگی خصوصاً در مخازن نصب‌شده در فضاهای باز یا زیر خورشید اهمیت دارد.

برخی تولیدکنندگان نیز ویژگی‌های تخصصی‌تری مانند ضد قارچ و آنتی‌باکتریال ارائه می‌دهند که همزمان باعث کاهش رسوب و تغییر رنگ یا بو در آب شده و اجازه نمی‌دهد عوامل بیماری زا وارد آب شوند و تکثیر پیدا کنند.

حتماً در مشخصات فنی محصول دنبال عبارت‌هایی مانند ضد جلبک یا ضد آلودگی باشید، اما دقت کنید که فقط عنوان به تنهایی کافی نیست. ترکیبش با تأییدیه استاندارد ملی و پروانه بهداشتی است که ارزش واقعی را مشخص می‌کند.

انتخاب محل نصب پیش از خرید مخزن آب

8. توجه به ابعاد ورودی محل

یکی از اشتباهات رایج در خرید مخزن آب، این است که مشتری مخزنی با ظرفیت مناسب ساختمانش انتخاب می‌کند، اما ابعاد ورودی‌ها را درنظر نمی‌گیرد. یعنی امکان دارد منبع آب را تحویل بگیرید اما برای عبور دادن آن از درب موتورخانه، راه پله، راهرو و حتی در پشت بام به مشکل بخورید.

مخازن عمودی حجیم یا منابع آب کتابی اگرچه فضای کمتری از کف اشغال می‌کنند، اما معمولاً ارتفاع بیشتری دارند و ممکن است وارد شدن آنها به محل نصب با مشکل مواجه شود. در این شرایط، انتخاب مخزن افقی یا چند مخزن کوچک‌تر و اتصال آنها به صورت سری یا موازی، راه‌حل منطقی‌تری است.

پیشنهاد کارشناسان ما این است که پیش از خرید، ابعاد دقیق ورودی‌ها (ارتفاع، عرض، زوایای چرخش) را اندازه‌گیری کنید و با ابعاد مخزن مورد نظر تطبیق دهید. آتورشاپ خدمات مشاوره برای بررسی تا انتخاب مخزن و نوع حمل مناسب را هم به شما ارائه می‌نماید.

9. نحوه انتخاب محل مناسب برای مخزن آب

در انتخاب و خرید مخزن آب، محل نصب یکی از عوامل تعیین‌کننده در عملکرد صحیح و طول عمر مخزن به شمار می‌رود. نخستین نکته‌ای که باید در نظر گرفت، ابعاد و نسبت مخزن به فضاست. محل نصب باید به‌اندازه‌ای باشد که فضای کافی برای قرارگیری مخزن و انجام امور نگهداری و تعمیرات احتمالی در اطراف آن وجود داشته باشد. علاوه‌بر آن، وزن مخزن در حالت پر نیز باید در نظر گرفته شود چون فشار ناشی از آن می‌تواند بر پایداری زمین یا سطوح زیرین تأثیر بگذارد.

مجاورت با سیستم لوله‌کشی نیز عامل مهمی است. بهترین گزینه، نزدیک بودن مخزن به نقاط مصرف آب یا مسیر لوله‌کشی فعلی ساختمان است. این کار باعث کاهش طول لوله‌ها، صرفه‌جویی در هزینه‌ها و کاهش احتمال نشت یا اتلاف آب می‌شود.

نقشه توپوگرافی زمین را نیز باید بررسی کنید. قرار دادن مخزن در نقاط مرتفع، امکان بهره‌گیری از فشار ثقلی را فراهم می‌کند و وابستگی به پمپ را کاهش می‌دهد؛ در نتیجه مصرف برق نیز کمتر خواهد شد. در کنار این موارد، لازم است مراقب جهت تابش مستقیم خورشید و جریان باد نیز باشید. قرار گرفتن مخزن در معرض این عوامل در طول زمان ممکن است موجب فرسایش بدنه یا آسیب به اتصالات شود.

نکته مهم دیگر، توجه به مقررات محلی است. پیش از نصب، باید راهنمای خرید منبع آب خانگی را با مقررات شهرداری یا سازمان‌های محلی مطابقت دهید چون ممکن است محدودیت‌هایی از نظر فاصله مخزن با دیوار، مرز ملک یا تأسیسات دیگر وجود داشته باشد.

لوله‌کشی صحیح محل نصب

کارایی مطلوب یک مخزن آب به نصب اصولی لوله‌ها بستگی دارد. لوله‌کشی دقیق و محکم، جریان مناسب آب را تضمین کرده و احتمال نشت یا گرفتگی را به حداقل می‌رساند. این عوامل در صورت بروز، می‌توانند منجر به هدررفت آب یا آسیب به محیط اطراف شوند.

در فرآیند لوله‌کشی، سه بخش اصلی باید نصب شوند: لوله ورودی، لوله خروجی و لوله سرریز. لوله ورودی مسئول ورود آب به مخزن است،‌ خروجی وظیفه انتقال آب به سیستم مصرف را دارد و لوله سرریز در مواقع پر شدن بیش از حد، از سرریز شدن آب جلوگیری می‌کند.

توصیه می‌شود که ورودی و خروجی در دو سمت مخالف مخزن نصب شوند تا توزیع آب یکنواخت باشد و از ایستایی و فساد آب جلوگیری شود. لوله سرریز نیز باید بالاتر از سطح نهایی آب نصب شده و جهت تخلیه آن به نحوی طراحی شود که منجر به فرسایش یا تجمع آب در اطراف مخزن نشود.

در همه موارد، استفاده از اتصالات و لوله‌های باکیفیت الزامی است. همچنین باید تمام اتصالات به‌طور کامل آب‌بندی شوند. بازرسی‌های دوره‌ای برای اطمینان از سلامت سیستم لوله‌کشی، بخشی ضروری از نگهداری مخزن آب است.

آماده سازی محل برای خرید مخزن آب

برای نصب صحیح و ایمن مخازن آب روی سطح زمین، آماده‌سازی دقیق محل قرارگیری مخزن اهمیت زیادی دارد. تمام سطح زیرین مخزن باید کاملاً تمیز، صاف و محکم باشد تا فشار وزن آب به‌طور یکنواخت توزیع شود. نوع آماده‌سازی محل و مصالح مورد استفاده، بسته به حجم و وزن کل مخزن تعیین می‌شود. در راهنمای خرید منبع آب خانگی، این موضوع به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در بهره‌برداری پایدار از مخزن مورد توجه قرار می‌گیرد.

مصالح مناسب برای بستر مخزن

موادی که برای ساخت بستر قابل استفاده هستند  شامل زمین فشرده‌شده، ترکیب شن و ماسه، آجر، چوب، فلز و صفحات بتنی می‌شوند. در مخازن بزرگ‌تر، باید از مصالح سخت‌تر مانند بتن مسلح استفاده شود چون وزن آب در حجم‌های بالا بسیار زیاد خواهد بود. 

به‌عنوان مثال، یک مخزن ۵۷۰۰ لیتری (۱۵۰۰ گالن) در حالت پر می‌تواند وزنی بالغ بر ۵۶۷۰ کیلوگرم داشته باشد. اگر پایه‌ای با استحکام کافی برای چنین باری در نظر گرفته نشود، ممکن است مشکلات جدی در سازه و کارکرد مخزن به وجود بیاید.

شرایط استاندارد بستر مخزن آب

اگر وزن مخزن در حالت پر کمتر از ۳۹۰۰ کیلوگرم بر مترمربع باشد، می‌توان از بسترهایی با زمین فشرده‌شده، ترکیب شن و ماسه، چوب، آجر یا سنگ‌ریزه استفاده کرد. البته در تمام حالات، بتن گزینه‌ای مناسب و قابل اعتماد محسوب می‌شود. اما برای مخازنی با وزن بیش از ۳۹۰۰ کیلوگرم بر مترمربع، توصیه می‌کنبم حتماً از بتن مسلح با ضخامت ۷/۵ تا ۱۲/۵ سانتی‌متر استفاده کنید.

در تمامی انواع بستر، به‌ویژه برای مخازن بزرگ، ساخت دیواره‌های نگهدارنده پیرامون بستر ضروری است. این دیواره‌ها به افزایش دوام سازه و مقاومت در برابر فرسایش، جریان آب باران و آسیب‌های محیطی کمک می‌کنند. سطح بستر مخزن باید دست‌کم ۱۰ سانتی‌متر از دیواره مخزن به‌سمت بیرون امتداد داشته باشد تا فشار وزن بهتر پخش شود و از بروز فرسایش در اطراف جلوگیری گردد.

نکات اجرایی پیش از نصب مخزن

در بسترهایی که از مصالح بدون گیرش (مانند شن فشرده، ماسه و چوب) ساخته شده‌اند، پس از اتمام مراحل آماده‌سازی و انجام بازبینی نهایی، می‌توان بلافاصله نسبت به نصب مخزن آب اقدام کرد. در این بازبینی باید از تراز بودن، استحکام سطح و رعایت نکات مربوط به تخلیه آب باران، سرریز مخزن و امتداد مناسب بستر اطمینان حاصل کنید.

در مقابل، در بسترهایی که از مصالح دارای گیرش مانند بتن ساخته شده‌اند، باید پس از اجرای صحیح بتن‌ریزی و طی شدن زمان گیرش (معمولاً حداقل ۴۸ ساعت)، و انجام بازرسی نهایی، اقدام به نصب مخزن کرد.

10. نکات انتقال صحیح منبع آب به محل

بعد از خرید و تحویل گرفتن مخزن آب، نوبت به جابجایی آن تا محل معهود می‌رسد. اما توصیه اکید می‌کنیم که اگر مبتدی هستید، سرخود دست به انتقال منبع آب نزنید چون احتمال برخورد، هندلینگ نادرست و متعاقباً آسیب دیدن منبع وجود خواهد داشت. اغلب مأمور تحویل همراه با نیروی کمکی وظیفه حمل مخزن آب تا محل نصب را بر عهده می‌گیرد.

مخازن آبی که حجم 70 الی 1000 لیتر داشته باشند، توسط یک یا دو نفر قابل جابجایی هستند و تجهیزات خاصی نیاز ندارند. اگر مدل‌های 1500 تا 10 هزار لیتری خریداری کرده‌اید، برای جابجایی به کمک سه چهار نفر نیاز خواهید داشت.

برای مدل‌های بالاتر از 20 هزار لیتر و به خصوص انواع منبع آب فلزی، بایست از کمک نیروی ماهر به همراه لیفتراک با شاخک حداقل دومتری بهره ببرید. در هنگام بالا کشیدن مخزن از روی تریلی با جرثقیل، باید دقت ویژه‌ای داشت. حرکات نوسانی پاندولی در این مرحله می‌تواند خطرآفرین باشد. بهتر است ۲ تا ۳ نفر هنگام بلند شدن و پایین آمدن مخزن، آن را دستی مهار کنند تا از برخورد احتمالی با اجسام یا افراد جلوگیری شود.

11. نصب صحیح مخزن

روش نصب مخزن آب

آخرین مرحله پس از انتخاب محل مناسب مخزن، آماده‌سازی بستر نصب، ثبت سفارش، دریافت و جای‌گذاری آن، اتصال مخزن به سیستم لوله‌کشی و اتصالات است. اتصال مخزن به منبع آب (مثلا لوله کشی شهری، چاه و غیره) مرحله‌ای حیاتی است.

لوله‌کشی مخزن آب را می‌توان به شکل‌های مختلفی انجام داد تا بر اساس نیاز، از آب ذخیره‌شده استفاده گردد.

در این مرحله، باید لوله‌ها، زانویی‌ها و شیرآلات به‌درستی نصب شوند تا ارتباط بین مخزن، منبع تأمین آب و سایر مصرف‌کننده‌ها مانند تجهیزات، شیرها و سیستم‌های داخلی ساختمان برقرار شود.

انواع سیستم‌های لوله‌کشی

در صورت استفاده از لوله‌های PVC یا CPVC، اتصالات باید به‌صورت رزوه‌ای یا با چسب‌های مخصوص اجرا شوند. این نوع لوله‌ها نسبت به یخ‌زدگی و نور خورشید حساس‌اند و با گذشت زمان مقاومت ضربه‌ای خود را از دست می‌دهند. به همین دلیل، توصیه می‌شود این لوله‌ها زیر زمین نصب شوند.

اگر از لوله‌های فلزی مانند مسی یا آهنی استفاده شود، اتصال آنها معمولاً به روش جوشکاری حرارتی انجام می‌گیرد. این لوله‌ها ممکن است دچار زنگ‌زدگی یا خوردگی محیطی شوند، بنابراین استفاده از آنها را چندان توصیه نمی‌کنیم.

لوله‌های پلی‌اتیلن (PE) و پلی‌اتیلن کراس‌لینک‌شده (PEX) از بهترین گزینه‌ها برای اجرای لوله‌کشی به شمار می‌روند. این لوله‌ها انعطاف‌پذیرند، در برابر انبساط حرارتی مقاوم‌اند و نسبت به آسیب‌هایی که معمولاً در لوله‌های PVC، CPVC یا فلزی مشاهده می‌شود، دوام بیشتری دارند. در راهنمای خرید منبع آب خانگی، این نوع لوله‌کشی از گزینه‌های پیشنهادی ماست.

توزیع آب در سیستم

در زمان اجرای لوله‌کشی مخزن آب، باید روشی برای انتقال آب به محل مصرف در نظر گرفته شود. در بیشتر مواقع از پمپ آب برای ایجاد فشار و رساندن آب به تجهیزات و شیرها استفاده می‌شود.

در کاربردهای کشاورزی یا باغی، استفاده از شلنگ‌های باغبانی مناسب است. در این حالت، خروجی مخزن باید به آداپتور شلنگ مجهز شود. این تغییر ساده، امکان استفاده از سیستم آبیاری با شلنگ را فراهم می‌کند.

نکات تکمیلی درباره نصب مخزن آب

لوله‌های ورودی و خروجی مخزن معمولاً زیر زمین دفن می‌شوند تا در برابر یخ‌زدگی، ضربه و نور مستقیم آفتاب محافظت شوند. بهتر است زانویی‌ها، شیرآلات و لوله‌ها با مصالح ساختمانی مهار شوند تا از وارد شدن فشار و آسیب مکانیکی به اتصالات و بدنه مخزن جلوگیری گردد.

بسیاری از مخازن آب با اتصالات لازم از پیش نصب‌شده عرضه می‌شوند که شامل دهانه ورودی، خروجی، دریچه بازدید و درپوش است. برخی مدل‌ها نیز دارای خروجی‌های اضافی برای اتصال مخازن دیگر هستند.

در صورتی که مخزن اتصالات فابریک با سایز یا نوع مناسب ندارد یا موقعیت اتصال مورد نظر متفاوت باشد، می‌توان اتصالات جدیدی به آن افزود. این کار به ابزار خاصی نیاز ندارد و به‌سادگی قابل انجام است.

12. انتخاب کردن سایز و محل نصب اتصالات مخزن

مخازن آب پلی‌اتیلن در حالت اولیه بدون اتصال ورودی یا خروجی عرضه می‌شوند. این اتصالات بسته به نیاز مصرف‌کننده و پس از ثبت سفارش، روی بدنه مخزن نصب می‌شوند. معمولاً برای کاربردهای خانگی، چهار اتصال اصلی در نظر گرفته می‌شود: یک ورودی همراه با فلوتر، یک خروجی، یک سرریز و یک وِنت برای تهویه.

اتصالات مخزن که به‌عنوان «فیتینگ بالکهِد» شناخته می‌شوند، از متریال‌های متنوعی تولید می‌گردند؛ از جمله پلی‌وینیل کلراید (PVC)، پلی‌وینیل کلراید کلردار (CPVC)، پلی‌اتیلن (PE)، پلی‌پروپیلن (PP) و استیل ضد زنگ. برای کاربردهای خانگی مانند ذخیره آب شرب، نوع برنجی بهترین انتخاب از نظر دوام و صرفه اقتصادی به شمار می‌رود. اما در صورت استفاده برای سیالات خورنده نظیر اسیدها، فیتینگ‌های پلی‌اتیلنی یا استیل توصیه می‌شوند.

 هرکدام از این فیتینگ‌ها در اشکال مختلفی مانند رزوه‌ای، پیچ‌ومهره‌ای، خودتنظیم‌شونده و مدل شلنگی باغی ساخته می‌شوند. رایج‌ترین سایزهای آنها نیز بین نیم تا ۴ اینچ متغیر است.

 در مناطق شهری، برای مصارف شرب و به‌ویژه اتصال به پمپ آب خانگی معمولاً از فیتینگ‌های استاندارد زیر استفاده می‌شود: ورودی ۱ اینچ،  فلوتر ۱ اینچ، خروجی ۱.۵ اینچ و ونت یا سرریز با سایز ۱ تا ۱ و نیم اینچ. با این حال، پیش از انتخاب و خرید مخزن آب، بهتر است سایز دقیق لوله‌های ساختمان خود را بررسی کنید. در صورت عدم تطابق، اتصال بین لوله‌ها و فیتینگ‌های مخزن به‌سادگی با استفاده از تبدیل‌های مناسب انجام می‌شود.

سایز وروردی مخزن، با قطر خارجی قسمت رزوه دار لوله یکسان است و سایر فیتینگ با قطر داخلی آن. به‌طور مثال، فیتینگ ¾ اینچ یا ۲۰ میلی‌متر باید به لوله‌ای با رزوه روپیچ ۲۵ میلی‌متر متصل شود. یا فیتینگ ۱ اینچ، مناسب برای لوله‌ای است با رزوه روپیچ حدود ۳۲ میلی‌متر و قطر داخلی ۲۵ میلی‌متر.

قیمت مخزن آب 

بازار ایران در سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵ با تقاضای بالا برای مخازن آب خانگی روبروست و شاهد نوسان مداوم قیمت‌ها نیز هستیم. برای مخازن برندهای پلاستونیک، طبرستان یا تهران پلیمر، قیمت مخازن ۱۰۰۰ لیتری سه‌لایه آنتی‌باکتریال معمولاً بین حدود ۷ تا ۹ میلیون تومان است (مثلاً مخزن ۱۰۰۰ لیتری عمودی پلاستونیک حدود ۷.۴ میلیون تومان، طبرستان حدود ۸.۹ میلیون تومان).

در حجم‌های کوچکتر مانند ۲۰۰ لیتری، قیمت از حدود ۲ تا ۴ میلیون تومان برای بهترین مارک مخزن آب خانگی در مدل‌های تک‌لایه تا سه‌لایه متغیر است.

برای حجم‌های بالاتر، مثل مخازن ۲۰۰۰ لیتری، قیمت بسته به شکل (افقی یا عمودی) و برند متفاوت است. میشود انتظار حدود ۱۴ تا ۱۶ میلیون تومان را برای مدل‌های طبرستان و کوشاپلاست سه‌لایه داشت. قیمت خرید مخزن آب خانگی برای مدل‌های آنتی‌باکتریال با گارانتی کامل تا ۱۸–۲۰ میلیون تومان هم می‌رسد.

نکته مهم دیگر، تحریم‌ها و مشکلات واردات مواد اولیه درجه یک (مثل مواد فودگرید یا افزودنی ضدجلبک) منجر شده تا برندهای فلزی یا خارجی کمتر در دسترس باشند و این موضوع روی افزایش قیمت و محدودیت عرضه تأثیر گذاشته است. به‌همین‌دلیل توصیه می‌کنیم تنها سراغ برندهای داخلی معتبر و دارای استاندارد و گارانتی باشید تا ریسک خرید جنس بدون صلاحیت را کاهش دهید.

اگر مایلید قیمت روز دقیق مخزن آب برای حجم مورد نیازتان را بدانید، با کارشناسان آتورشاپ تماس بگیرید یا همین‌جا در باکس زیر مقاله، فرم تماس را پر کنید تا متخصصان ما سریعاً با شما در ارتباط باشند و شما را در جریان آخرین قیمت انواع منبع آب قرار بدهند.

برای آپارتمان چه مخزن آبی بخریم؟

موضوع تعیین حجم مخزن آب برای آپارتمان یکی از نکات مهم در راهنمای خرید منبع آب خانگی به شمار می‌رود که در ابتدای همین مقاله به آن پرداختیم و نحوه محاسبه حجم لازم برای مخزن را بررسی کردیم.

اگر در مناطقی با افت فشار یا قطعی مکرر روبه‌رو هستید، بهتر است ظرفیت منبع را حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد بیشتر از حالت عادی در نظر بگیرید. این افزایش ذخیره در مواقع بحرانی، نقش کلیدی در حفظ تأمین آب خواهد داشت.

از نظر فنی و بهداشتی، بهترین گزینه برای انتخاب و خرید مخزن آب در محیط‌های مسکونی، مخازن پلی‌اتیلنی چندلایه‌اند؛ به‌ویژه مدل‌هایی که دارای سه لایه یا بیشتر با ویژگی‌های آنتی‌باکتریال و ضدجلبک هستند. 

این مخازن وزن کمی دارند، به‌راحتی نصب می‌شوند، در برابر نور خورشید مقاوم‌اند و استانداردهای بهداشتی لازم را دارند. مخازن فلزی فقط در شرایط خاص مثل محیط‌های در معرض ضربه یا مکان‌هایی با نصب دشوار مطرح می‌شوند.

نوع ساختمان	حجم توصیه‌شده (لیتر)	جنس پیشنهادی
۲ واحد	۶۰۰ – ۸۰۰	پلی‌اتیلن سه‌لایه استاندارد
۴ واحد	۱۰۰۰ – ۱۵۰۰	پلی‌اتیلن سه‌لایه یا بیشتر
۶–۸ واحد	۱۵۰۰ – ۳۰۰۰	سه‌لایه آنتی‌باکتریال
۱۰ واحد و بیشتر	۲۰۰۰ – ۳۰۰۰ یا گاهی دو مخزن مجزا	سه‌لایه ضدجلبک و استاندارد

جمع بندی

با افزایش نوسان‌های فشار آب شهری و قطعی‌های دوره‌ای، داشتن یک منبع ذخیره مطمئن برای ساختمان‌های مسکونی و هر محیطی که تعاملی در آن صورت بگیرد، الزامیست. انتخاب اشتباه می‌تواند هزینه‌های تعمیراتی، هدررفت آب یا حتی آلودگی در پی داشته باشد. از این‌رو، توصیه می‌شود در انتخاب و خرید مخزن آب خانگی، صرفاً به ابعاد یا قیمت بسنده نکنید و حتماً شرایط واقعی مصرف، تعداد ساکنان، و ویژگی‌های محیطی را در نظر بگیرید.

در این راهنمای خرید مخزن آب خانگی، کوشیدیم با نگاهی فنی و واقع بینانه به موضوع بنگریم و مهمترین فاکتورهایی که بایستی برای خرید منبع آب درنظر داشته باشید را بررسی کنیم. اگر برای انتخاب مخزن آب مناسب نیازمند مشاوره فنی هستید یا قصد خرید اینترنتی منبع آب خانگی را دارید، می‌توانید از طریق مسیرهای ارتباطی با ما در تماس باشید. کارشناسان واحد‌های فروش و پشتیبانی همه روزه از ساعت ۸ تا ۱۶ پاسخگوی شما عزیزان خواهند بود.

سؤالات متداول انتخاب و خرید مخزن آب خانگی