نحوه هواگیری پمپ آب خانگی چگونه است؟

هواگیری پمپ آب خانگی یکی از مراحل کلیدی برای تضمین عملکرد درست این دستگاه در سیستم آبرسانی شماست. انجام هوا گیری پمپ آب خصوصاً بعد از نصب اولیه، دوره‌های طولانی بی‌استفاده ماندن (حتی قطعی برق چندساعته) یا زمانی که فشار آب یا خیلی ضعیف است یا منقطع پاشیده می‌شود، باید در اولویت شما قرار بگیرد.

در این پروسه باید فضای داخلی پمپ را با آبی که قرار است پمپاژ شود، پر کنید تا  هوایی که در پمپ و لوله‌های مکش گیر افتاده خارج شود. با این کار تمامی حباب‌های هوا، بخار یا گازهای موجود در مسیر تخلیه شوند تا پمپ آب خانگی بتواند عملکرد درستی داشته باشد.

اگر نحوه هواگیری پمپ آب خانگی را به درستی انجام ندهید، پمپ شما قادر به کشیدن آب نخواهد بود. این وضعیت ادامه پیدا کند، ممکن است به مشکلات عدیده‌ای مثل داغ کردن بیش از حد پمپ، کاویتاسیون و در نهایت خرابی مکانیکی بینجامد و دوبرابر هزینه روی دست شما بگذارد.

در راهنمای هواگیری پمپ آب آتورشاپ توضیح خواهیم داد که چطور تشخیص بدهید پمپ آب شما نیاز به هواگیری دارد و چگونه این عمل را اصولی و صحیح به انجام برسانید. پمپ آب شما از هر نوعی که باشد (سانتریفیوژی بشقابی، جت پمپ یا بوستر)، با این روش به درستی هواگیری خواهد شد.

چرا پمپ آب خانگی هوا می‌گیرد؟

هواگیری پمپ آب خانگی پس از هر بار خاموش شدن دستگاه اهمیت زیادی دارد، چون در غیر این صورت احتمال ایجاد قفل هوا وجود خواهد داشت. این اتفاق زمانی می‌افتد که داخل پروانه پمپ آب را هوا بگیرد و در نتیجه، توان ایجاد مکش برای انتقال آب به داخل پمپ را از دست بدهد.

علت اصلی این پدیده، تفاوت چگالی آب و هواست. چگالی آب تقریباً ۸۰۰ برابر بیشتر از هواست، بنابراین زمانی که پمپ با مایع پر می‌شود، در بخش مرکزی پروانه (چشم ایمپلر) نقطه‌ای با فشار پایین به وجود می‌آید. چون فشار جو از این نقطه پایین‌تر است، مایع به‌صورت طبیعی از طریق لوله‌کشی به داخل پمپ آب خانگی کشیده می‌شود و پمپ طبق طراحی خودش عمل می‌کند.

اما زمانی که پمپ با هوا پر شده باشد، چنین فشار پایینی ایجاد نمی‌شود و هوا در مدار پمپ گردش می‌کند. در این حالت، فشار مکشی کافی برای بالا کشیدن مایع وجود ندارد و پمپ نمی‌تواند آب را به جریان بیندازد.

این شرایط که به آن خشک کاری گفته می‌شود اگر برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، آسیب جدی به اجزای داخلی خواهد زد و خرابی کامل پمپ را درپی خواهد داشت. در پمپ‌های جابجایی مثبت، اگر هواگیری پمپ آب خانگی به‌درستی انجام نشود، ترکیبی از هوا و مایع وارد دستگاه می‌شود که می‌تواند زمینه کاویتاسیون را به وجود بیاورد.

آیا همه پمپ‌ها نیاز به هواگیری دارند؟

بله، پرایمینگ همه پمپ‌‎ها و به خصوص هواگیری پمپ آب بعد از قطعی برق باید به طور منظم انجام شود. چه پمپ‌های سانتریفیوژ و چه پمپ‌های جابجایی مثبت، همگی قبل از راه‌اندازی اولیه باید هواگیری شوند. با این حال، نحوه هواگیری پمپ آب خانگی از نوع سانتریفیوژ معمولاً قبل از هر بار استفاده لازم است، ولی در پمپ‌های جابجایی مثبت، پس از هواگیری اولیه معمولاً نیاز به تکرار آن وجود ندارد.

البته، استثناهایی نیز وجود دارند. مثلاً اگر پمپ در ارتفاعی پایین‌تر از منبع آب نصب شده باشد، مثل چیزی که در شرایط موسوم به «مکش غرقابی» رخ می‌دهد، نیروی گرانش به طور طبیعی مایع را به داخل پمپ هدایت می‌کند و محفظه آن همیشه پر از آب باقی می‌ماند. در چنین حالتی، هواگیری پمپ آب خانگی به‌صورت دائمی حفظ می‌شود و نیاز به تکرار آن بسیار کمتر است.

علت های هوا گرفتن پمپ آب

• نصب اولیه سیستم: علت کار نکردن پمپ آب بعد از نصب این است که وقتی پمپ برای اولین بار روی سیستم نصب می‌شود، مخزن پمپ و لوله‌ها پر از هوا هستند. اگر قبل از راه‌اندازی این هوا با آب جایگزین نشود، عملکرد پمپ مختل خواهد شد. به همین دلیل، هواگیری پمپ آب خانگی در نخستین استفاده الزامی است.
• نشت هوا از مسیر مکش: اتصالات شل، ترک‌های ریز در لوله‌ها یا فیتینگ‌های معیوب راه ورود هوا به سیستم را باز می‌کنند. این هوا موجب قطع خلأ و از دست رفتن مکش پمپ می‌شود. در چنین شرایطی، تنها راه‌حل مؤثر، هواگیری پمپ آب خانگی است.
• تخلیه سیستم پس از تعمیرات: در جریان تعمیراتی مانند تعویض شیرپایه، بازسازی لوله‌ها یا شست‌وشوی فیلترها، سیستم تخلیه می‌شود. بازگشت به عملکرد نرمال پس از این عملیات، مستلزم پر کردن کامل سیستم با آب و هواگیری دوباره آن است.
• تبخیر در دوره‌های بی‌استفاده بودن: اگر پمپ برای مدت طولانی خاموش بماند، ممکن است آب داخل آن تبخیر یا نشتی کند. در این وضعیت، هوا جایگزین آب شده و قبل از راه اندازی، حتما باید هواگیری پمپ آب خانگی را انجام داد.
• قطعی برق یا توقف ناگهانی سیستم: خاموشی یا قطع اضطراری برق می‌تواند باعث برگشت آب یا تخلیه بخشی از سیستم شود. با بازگشت برق، تا زمانی که پمپ دوباره پر نشود، عملکرد آن مختل خواهد شد.
• خرابی یا نشتی شیر یک‌طرفه (Foot Valve): شیر یک‌طرفه باید از برگشت آب جلوگیری کند، اما اگر خراب یا معیوب باشد، آب از لوله مکش به منبع برمی‌گردد و هوا جای آن را می‌گیرد. در این حالت، پمپ باید دوباره هواگیری شود.
• از دست رفتن مکش در ارتفاع بالا یا طول زیاد لوله مکش: وقتی منبع آب در فاصله یا عمق زیادی قرار دارد، حتی افت فشار جزئی می‌تواند باعث ورود هوا شود. هواگیری مجدد در این مواقع کمک می‌کند تا ستون آب به درستی بازسازی شود.
• تخلیه سیستم برای ضدعفونی یا جلوگیری از یخ‌زدگی: در زمستان یا مواقعی که لوله‌ها برای شست‌وشو و ضدعفونی خالی می‌شوند، هوا وارد شبکه می‌شود. پس از پر کردن مجدد، لازم است کل سیستم به‌دقت هواگیری شود.
• نصب پمپ در ارتفاع بالاتر از منبع آب: پمپ‌هایی که بالاتر از سطح منبع آب نصب می‌شوند، نمی‌توانند به‌صورت طبیعی آب را بالا بکشند. ابتدا باید لوله مکش با آب پر شده و هواگیری انجام شود تا مکش اولیه شکل بگیرد.

علائمی که می‌گویند باید پمپ آب را هواگیری کنید

• پمپ روشن می‌شود اما آبی از آن خارج نمی‌شود: اگر پمپ کار می‌کند ولی خروجی آب ندارد، به احتمال زیاد به‌جای آب، هوا را می‌چرخاند. این نشانه واضحی است که سیستم نیاز فوری به هواگیری پمپ آب خانگی دارد.
• آب به‌صورت پرفشار و ناگهانی از شیر خارج می‌شود: اگر هنگام باز کردن شیر، آب همراه با صدای قل‌قل به بیرون پاشیده می‌شود، یعنی هوا در سیستم باقی مانده و مشکل باید از طریق هواگیری برطرف شود.
• کاهش یا نوسان فشار آب: وقتی فشار آب ناپایدار شده یا ناگهان افت می‌کند، ممکن است هوا وارد لوله مکش شده و فرآیند مکش را مختل کرده باشد.
• پمپ بیش از حد روشن و خاموش می‌شود (شورت‌سایکلینگ): در این حالت، پمپ مدام بدون مصرف آب روشن می‌شود. دلیل آن اغلب نشت هوا و افت فشار در سیستم است و نشان می‌دهد باید به فکر هواگیری پمپ آب خانگی باشید.
• تغییر غیرعادی صدای پمپ: شنیدن صدای زیاد پمپ آب مانند سوت، زوزه یا خالی چرخیدن نشانه آن است که پمپ یا دارد خشک کار می‌کند، یا در آن هوا افتاده است. اگر با این مشکل مواجه هستید، مقاله  صدای زیاد پمپ آب؛ بررسی دلایل، راهکارها و هزینه‌های تعمیر را از دست ندهید.
• پمپ پس از تعمیرات به‌درستی کار نمی‌کند: اگر پس از باز و بسته کردن سیستم، پمپ دیگر آب مکش نمیکند به احتمال زیاد عملیات هواگیری پمپ آب خانگی انجام نشده یا ناقص بوده است.
• لرزش یا تکان غیرطبیعی پمپ هنگام کار: هوا در سیستم باعث عدم تعادل و ایجاد لرزش مکانیکی می‌شود. معمولاً با هواگیری پمپ آب آپارتمان، این لرزش برطرف می‌شود.
• پس از جابه‌جایی یا نصب مجدد پمپ: هر بار که پمپ از جای خود برداشته یا مجدد نصب می‌شود، فضای آن پر از هوا می‌شود. پیش از راه‌اندازی، هواگیری ضروری است تا از آسیب احتمالی جلوگیری شود.

آموزش هواگیری پمپ آب خانگی

برای مطالعه راهنمای جامع تر مقاله هواگیری پمپ آب؛ آموزش کامل مراحل، دلایل، ابزار و روش‌های کاربردی را از دست ندهید.

1. قطع برق پمپ

پیش از هر کاری، برای شروع هواگیری پمپ آب، برق دستگاه را قطع کنید. این اقدام را پیش از شروع به بررسی و سرویس هر تجهیز برقی دیگری هم باید انجام دهید. در مورد پمپ آب، قطع کردن جریان برق از خشک کاری پمپ هم جلوگیری می‌کند. کار کردن بدون آب برای اکثر انواع پمپ آب خانگی حتی برای چند ثانیه، می‌تواند باعث آسیب به واشرها، پروانه و موتور شود.

2. یافتن دریچه هواگیری

بیشتر پمپ‌های خانگی در قسمت بالای بدنه، یک دریچه مخصوص هواگیری دارند. این محل ورود آب به پمپ است. دریچه معمولاً از جنس فلز یا پلاستیک بوده و ممکن است به شکل شش‌ضلعی یا مربعی باشد. با استفاده از آچار یا دست (اگر شل باشد)، آن را باز کنید.

3. بررسی لوله مکش و شیر یک‌طرفه

پیش از ریختن آب، اول مطمئن شوید که لوله مکش کاملاً آب‌بندی شده و در انتهای آن، شیر یک‌طرفه سالمی قرار دارد. در صورت وجود نشتی در لوله، هوا وارد سیستم می‌شود و هواگیری پمپ آب به درستی انجام نخواهد شد. اتصالات را بررسی کنید، لوله‌های ترک‌خورده را تعویض نمایید و بست‌ها را محکم کنید.

4. پر کردن بدنه پمپ با آب

با استفاده از سطل یا شیلنگ، به‌آرامی آب را درون دهانه دریچه پمپ بریزید تا بدنه پمپ کاملاً پر شود و اندکی سرریز کند.

 این آب، هوای درون پمپ و لوله مکش را جابجا کرده و امکان ایجاد خلأ را برای پروانه فراهم می‌کند. اگر لوله مکش طولانی است یا اختلاف ارتفاع زیادی وجود دارد، ممکن است چندین مرتبه نیاز به پر کردن باشد تا آب ثابت در دهانه باقی بماند.

5. بستن مجدد درپوش

وقتی که از پر بودن کامل پمپ و تخلیه هوا مطمئن شدید، درپوش را محکم ببندید. در صورت نیاز از نوار تفلون برای آب‌بندی بهتر استفاده کنید. هدف این است که در حین کارکرد، هیچ هوایی به درون پمپ نفوذ نکند.

6. باز کردن یکی از شیرهای آب نزدیک پمپ

پیش از روشن‌کردن پمپ، یک یا دو شیر آب در نزدیکی پمپ یا داخل ساختمان را باز کنید تا هوا از سیستم خارج شود. این کار باعث می‌شود فشار داخل سیستم به‌طور کنترل‌شده کاهش یابد و فرآیند هواگیری پمپ آب خانگی روان‌تر انجام شود.

7. روشن‌کردن پمپ و بررسی عملکرد

حالا برق را وصل کرده و پمپ را روشن کنید. اگر همه‌چیز درست انجام شده باشد، صدای یکنواختی از پمپ شنیده می‌شود و آب به‌صورت پیوسته از شیرهای باز خارج خواهد شد. ممکن است در ابتدا، آب با کمی هوا همراه باشد، اما پس از چند ثانیه جریان ثابت خواهد شد. در صورتی که پمپ فقط صدا کند و آب ندهد یا صدای تق‌تق همراه با هوا داشته باشد، فوراً آن را خاموش نمایید و مراحل هواگیری پمپ آب خانگی را دوباره اجرا کنید.

8. تکرار و نظارت در صورت نیاز

در برخی موارد، به‌ویژه در لوله‌های مکش بلند یا پمپ‌هایی با شیر یک‌طرفه ضعیف، هواگیری ممکن است نیاز به دو یا سه مرتبه تکرار داشته باشد. پس از موفقیت در هواگیری پمپ آب خانگی، در چند چرخه اولیه عملکرد پمپ را بررسی کنید تا از حفظ وضعیت پرایم و عملکرد بی‌نقص آن مطمئن شوید.

عواقب هواگیری نشدن پمپ آب خانگی

• خشک کاری و آسیب به موتور: زمانی که پمپ بدون حضور آب در محفظه‌اش شروع به کار می‌کند، عملاً خشک می‌چرخد. این شرایط باعث می‌شود هیچ مایعی برای خنک‌کاری و روان‌سازی قطعات داخلی وجود نداشته باشد. گرمای بیش‌ازحد به‌سرعت ایجاد می‌شود و می‌تواند قطعات پلاستیکی را تاب دهد، آب‌بندها را از بین ببرد و بار اضافی روی موتور وارد کند. تداوم این وضعیت ممکن است به سوختن کامل موتور بینجامد و هزینه‌های بالایی برای تعمیر یا تعویض تحمیل کند.
• کاویتاسیون و خوردگی پروانه: بروز پدیده کاویتاسیون به مرور سطح پروانه را می‌فرساید و به مسیرهای داخلی صدمه می‌زند. پیامد آن کاهش راندمان، صدمه به ساختار داخلی پمپ و کاهش چشمگیر عمر مفید است. هواگیری پمپ آب خانگی قبل از راه‌اندازی از بروز چنین آسیبی جلوگیری می‌کند.
• از دست رفتن مکش و جریان آب: پمپی که هواگیری نشده باشد، قادر به ایجاد خلأ برای مکش آب نخواهد بود. در نتیجه، پمپ با وجود روشن بودن، هیچ آبی به سیستم منتقل نمی‌کند. به عبارتی صدای موتور شنیده می‌شود، اما عملاً انتقال آب صورت نمی‌گیرد. این وضعیت ممکن است اشتباهاً به‌عنوان خرابی مکانیکی تفسیر شود، در حالی که تنها علتش وجود هوا در سیستم است. هواگیری پمپ آب خانگی در چنین شرایطی راه‌حل کار خواهد بود.
• نوسان فشار و پاشش نامنظم آب: هوای محبوس در یک سیستم هواگیری‌نشده، موجب بی‌ثباتی فشار در خروجی‌ها می‌شود. فشار ناگهانی، پاشش آب به‌صورت منقطع یا خروج هوا از شیرها نشانه‌هایی از این وضعیت است. در سیستم‌هایی که مجهز به مخزن تحت فشار هستند، این نوسانات می‌تواند به روشن و خاموش شدن‌های پی‌در‌پی پمپ منجر شود. این رفتار پرفشار، قطعات را تحت تنش قرار می‌دهد و عملکرد عادی در مواردی مثل دوش‌گرفتن یا استفاده از وسایل خانگی را مختل می‌سازد.
• تشخیص اشتباه و هزینه‌های بی‌مورد: در بسیاری از موارد، هواگیری‌ نشدن پمپ آب خانگی به غلط تحت عنوان نقص فنی قلمداد می‌شود. ممکن است کاربر اقدام به تعویض قطعات الکتریکی، سوییچ فشار یا حتی خود پمپ کنند، در حالی که مشکل صرفاً ناشی از هوای باقی‌مانده در سیستم است. این خطای ساده می‌تواند منجر به صرف وقت، هزینه و نیروی غیرضروری شود، آنهم زمانی که یک هواگیری صحیح می‌توانست همه چیز را به حالت عادی برگرداند.

نکات نگهداری بعد از هواگیری پمپ آب خانگی

نگهداری اصولی پس از هواگیری پمپ آب خانگی نقش مهمی در حفظ کارایی و طول عمر سیستم دارد. پس از اتمام فرآیند، بهتر است وضعیت صفحه سایشی و پروانه را چک کنید. در پمپ‌های گریز از مرکز، به مرور زمان سایش طبیعی در اثر اصطکاک رخ می‌دهد که راندمان را کاهش می‌دهد.

بررسی منظم شیرهای اطمینان هم الزامی است، این شیرها نباید مسدود یا دچار نشتی باشند. حفظ فشار بهینه در مخزن تحت فشار به عملکرد مداوم و صحیح پمپ کمک می‌کند. همچنین باید لوله‌کشی و شیرآلات از لحاظ پوسیدگی، زنگ‌زدگی یا گرفتگی مورد بازرسی قرار گیرد.

نکته مهم دیگر، نظارت بر مدت‌زمان هواگیری پمپ آب خانگی و مقدار جریان آب است. اگر مشاهده کردید که هواگیری بیشتر از حد معمول طول می‌کشد یا فشار آب کاهش یافته است، باید بلافاصله علت را بررسی و برطرف کنید تا از آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود.

جمع بندی

هواگیری پمپ آب خانگی از جمله اقداماتی‌ است که با وجود سادگی، نقشی حیاتی در حفظ عملکرد پایدار سیستم آبرسانی ایفا می‌کند. پمپی که به‌درستی هواگیری نشده باشد، با مشکلاتی چون کاهش فشار، نوسان جریان، کارکرد خشک و حتی خرابی کامل موتور مواجه خواهد شد. بسیاری از این پیامدها نه‌تنها باعث اختلال در مصرف روزمره می‌شوند، بلکه هزینه‌های مالی و زمانی قابل‌توجهی نیز به همراه دارند.

با انجام صحیح هواگیری و رعایت نکات نگهداری بعد از آن، می‌توان از بروز این مشکلات جلوگیری کرد. بررسی اجزای کلیدی مانند پروانه، شیر اطمینان، اتصالات و پایش مدت‌زمان هواگیری از جمله اقداماتی هستند که طول عمر پمپ را افزایش می‌دهند.

اگر سؤالی در ارتباط با آموزش هواگیری پمپ آب خانگی دارید یا در طی اجرای این روند به مشکل برخوردید، می‌توانید با واحد پشتیبانی ما در تماس باشید. کارشناسان ما همه ساعته آماده ارائه مشاوره تخصصی و راهنمایی شما عزیزان هستند.

سؤالات متداول هواگیری پمپ آب خانگی