راهنمای نحوه تنظیم ست کنترل 

اگر پمپ آب شما سروقت روشن نمی‌شود، به موقع از کار نمی‌ایستد یا با باز کردن حتی اندک شیر آب به کار می‌افتد، یکی از دلایل احتمالی می‌تواند عملکرد نادرست ست کنترل باشد. این قطعه که در بازار با نام اتومات پمپ هم شناخته می‌شود، نقش حسگر فشار آب و کنترل‌کننده روشن و خاموش شدن پمپ را ایفا می‌کند. هدف از نصب و تنظیم ست کنترل این است که آب به طور پایدار و ایمنی در شبکه توزیع شود و مشکلاتی مثل خشک کاری پمپ یا روشن و خاموش شدن‌های مکرر به وجود نیایند.

با وجود گسترش و رواج کاربرد این تجهیز در کشورمان، خیلی از کاربران هنوز به شیوه تنظیم فشار ست کنترل پمپ آب اشراف کاملی ندارند و با سؤال‌‎هایی مثل چطور ست کنترل را تنظیم کنیم یا سوییچ ست کنترل کجاست، دست به گریبانند.

از همین رو، در این مقاله از آتورشاپ قصد داریم نحوه تنظیم ست کنترل پمپ آب را به همراه نکات عملی توضیح بدهیم تا بتوانید این امر را به درستی انجام بدهید و به مشکلی برنخورید.

عملکرد ست کنترل پمپ چگونه است؟ 

ست کنترل پمپ آب که در بعضی منابع اتومات پمپ هم نامیده می‌شود، سیستم هوشمند و اقتصادی برای مدیریت فشار آب است که عملکرد پمپ را به‌صورت خودکار تنظیم می‌کند. نصب و تنظیم ست کنترل پمپ آب خانگی با کاهش تاخیر در راه‌اندازی، جلوگیری از لرزش‌های ناخواسته و افزایش دقت در توزیع آب، عملکرد کلی را بهینه می‌کند. در بعضی از سیستم‌ها،  این قطعه جایگزین چند ابزار متداول شده است، از جمله:

• منبع تحت فشار
• کلید اتومات فشار
• شیر یک‌طرفه
• گیج فشار
• پنج‌راهی
• فلوتر

انواع مختلفی از ست کنترل برای کاربری‌های متفاوت طراحی شده‌اند و آشنایی با آن‌ها به شما کمک می‌کند در زمان تنظیم بدانید دقیقاً از چه روشی استفاده کنید.

ست کنترل‌های پرشر سوییچ

مدل‌های پیش‌تنظیم: دارای محدوده قطع و وصل ثابت هستند و برای کاربردهایی با فشار پایدار مناسب‌اند.

مدل‌های قابل تنظیم: امکان تغییر نقطه شروع و توقف را به کاربر می‌دهند و برای کنترل انعطاف‌پذیر فشار آب کاربرد دارند.

ست کنترل‌های الکترونیکی

• دیجیتال: مجهز به نمایشگر دیجیتال، قابلیت نمایش لحظه‌ای فشار، عیب‌یابی داخلی سیستم و تنظیمات برنامه‌پذیر.
• آنالوگ: با نشانگر عقربه‌ای ساده کار می‌کنند، قیمت پایین‌تری دارند اما از نظر دقت و امکانات قابل تنظیم محدودتر هستند. ممکن است از نوع ست کنترل بدون پیچ تنظیم باشند.

ست کنترل Lead-Lag

• مدل‌های Lead-Lag: برای سیستم‌های چند پمپه طراحی شده‌اند و به‌طور ترتیبی، پمپ‌ها را با هدف توزیع یکنواخت مصرف و افزایش بهره‌وری، فعال یا غیرفعال می‌کنند.
• مدل‌های PID: پیشرفته‌ترین نوع هستند و با استفاده از حلقه بازخورد (فیدبک لوپ) فشار را با دقت بالا تنظیم می‌کنند؛ معمولاً در پروژه‌های صنعتی یا تأسیسات بزرگ کاربرد دارند.

ست کنترل‌های DC

این ست کنترل‌ها برای پمپ‌هایی با توان کم طراحی شده‌اند، برای ساختمان‌های تک واحدی یا ویلایی مناسبند و از بابت مصرف انرژی در سطح بهینه‌ای هستند.

ست کنترل‌های PLC

ست کنترل‌های منطقی برنامه‌پذیر که برای شبکه‌های پیشرفته آبرسانی طراحی شده‌اند و امکان اتوماسیون، پایش پیشرفته و ارتباط با سیستم‌های دیگر را فراهم می‌کنند.

پیش از تنظیم ست کنترل باید مطمئن شوید که خود پمپ در شرایط فنی نرمال است. این قطعه تنها زمانی فعال می‌شود که فشار اولیه آب بالاتر از نیم بار باشد. منظور از این فشار، همان فشار شبکه آب شهری است.

گاهی ممکن است فشار 0.5 بار برای شما کافی به نظر برسد، اما ست کنترل آن را صفر تلقی می‌کند. برخی کاربران تصور می‌کنند با قرار دادن منبع در ارتفاع بالاتر می‌توانند این فشار را تأمین کنند، ولی چنین عملی زیاد برای تنظیم ست کنترل کارآمد نیست. 

برای اینکه بدانید نحوه تنظیم ست کنترل چه زمانی مؤثر است، ابتدا باید این اصل را درک کنید که تنها ارتفاع دادن به منبع، فشار قابل شناسایی برای سنسور ست کنترل ایجاد نمی‌کند.

مطمئن شوید که پمپ توانایی لازم برای رساندن آب به شیر یا منبع را دارد. اگر پس از استارت آبی خارج نمی‌شود، ممکن است قدرت پمپ کافی نباشد، مسیر لوله‌کشی دچار گرفتگی شده یا منبع خالی باشد.

در نهایت، اتصال برق پمپ آب خانگی را هم بررسی کنید. قطعی برق یا اتصال کوتاه باعث می‌شود پمپ روشن نشود. بررسی سیستم برق ساختمان و فیوزها، بخشی ضروری از فرآیند عیب‌یابی قبل از تنظیم فشار ست کنترل است.

پیچ تنظیم ست کنترل پمپ آب کجاست؟ 

در بسیاری از ست کنترل‌های الکترونیکی کلاسیک پیچ تنظیم ست کنترل در پنل عقبی یا جلویی دستگاه قرار دارد و با علامت + و – مشخص شده است. 

برای دسترسی به این پیچ، باید نگاهی به پشت دستگاه بیندازید. با این حال محل دقیق در هر برند و حتی هر سری متفاوت است و نمی‌توان برای سوالاتی مثل «پیچ تنظیم ست کنترل پنتاکس کجاست» یا «ست کنترل استریم کجاست» که کاربران از ما می‌پرسند، پاسخ دقیقی داد. ضمن آنکه برخی مدل‌های هر برند اصلاً پیچ ندارند و تنظیم با کلیدهای پنل انجام می‌شود.

اگر قصد تنظیم ست کنترل دستی را دارید، هنگام خرید مطمئن شوید مدل انتخابی شما از نوع پیچ دار است. برای اینکه دقیقا بدانید پیچ ست کنترل کجا قرار دارد، پیشنهاد می‌کنیم نگاهی به دفترچه راهنمای محصول بیندازید.

چگونه ست کنترل پمپ را ریست کنیم؟

پیش می‌آید که به دلایلی مثل ارور دادن، عمل نکردن یا ایراد در به کار افتادن، لازم باشد ریست ست کنترل را انجام بدهید. عموماً روی پنل جلویی ست کنترل، دکمه‌ای قرمز با برچسب Reset یا Restart تعبیه می‌شود. 

اگر آبرسانی سیستم قطع شده باشد، ابتدا برق را به طور دستی و ایمن قطع کنید. بعد وجود آب در خط مکش را بررسی کنید و دکمه ریست را چند ثانیه نگه دارید تا خطا پاک شود و پمپ دوباره راه بیفتد. 

چه مواقعی باید ریست انجام شود؟

• زمانی که ست کنترل خطا یا کد اعلام می‌کند و در وضعیت محافظتی (Protection Mode) گیر کرده؛
• اگر پمپ شروع به کار نمی‌کند یا مرتباً خاموش و روشن می‌شود (short cycling) که نشان‌دهنده وارد شدن به حالت حفاظتی پمپ است؛
• بعد از قطعی جریان قوی یا نوسان برق؛ بسیاری از ست کنترل‌ها پس از حذف برق به‌درستی راه‌اندازی مجدد نمی‌شوند و نیاز به ریست دارند؛
• پس از سرویس یا تعویض قطعات، ریست تضمین می‌کند دستگاه بتواند پارامترهای جدید را شناسایی و با آن‌ها هماهنگ شود.

مراحل تنظیم ست کنترل پمپ آب 

1. بازکردن شیر یکی از واحدها

برای تنظیم ست‌کنترل الکترونیکی پمپ، ابتدا پمپ و خط مکش را پر آب و هواگیری کنید. اگر پمپ قبلاً خشک‌ کار کرده، اول دستی داخل پمپ آب بریزید و بعد دکمه RESET ست کنترل را بزنید. سپس یکی از شیرها (ترجیحاً یک شیر در دورترین یا بالاترین واحد) را باز بگذارید تا افت فشار ایجاد شود. این کار باعث می‌شود جریان ضعیف و اولیه آب شکل بگیرد و سیستم برای تنظیم ست کنترل آماده شود

2. بستن کامل شیر خروجی پمپ آب

شیر خروجی پمپ را کاملاً ببندید تا پمپ خاموش شود و فشار داخل سیستم بالا برود.

3. باز کردن اندک شیر خروجی پمپ

پس از خاموش شدن پمپ، شیر خروجی را به‌قدرِ باز شدن باریکه‌‌ای آب، باز کنید. این جریان حداقلی موجب روشن شدن ست کنترل می‌شود و مرحله تنظیم فعال می‌شود.

4. چرخاندن پیچ تنظیم ست کنترل در جهت منفی

پیچ تنظیم پشت دستگاه که با +/− مشخص شده است را پیدا کنید. برای کاهش فشارِ راه‌اندازی، پیچ را در جهت منفی بچرخانید تا پمپ در شرایط جریان داشتن باریکه آب روشن نشود. این تنظیم، از استهلاک غیرضروری و کارکرد یکسره جلوگیری می‌کند.

بعد آرام‌آرام پیچ را در جهت مثبت بچرخانید تا همان لحظه پمپ روشن شود. 2 تا 3 دور دیگر در جهت مثبت ادامه بدهید تا حاشیه پایداری داشته باشید. هر 1 متر ستون آب تقریباً 0.1 بار است؛ بنابراین بایست تنظیم را با توجه به اختلاف ارتفاعِ محل مصرف انجام دهید.

5. تکرار مراحل 1 تا 4

هدف شما از تنظیم ست کنترل این است که در شرایط جریان اندک، پمپ روشن نشود. پیچ تنظیم فقط آستانه راه‌اندازی را جابه‌جا می‌کند و حداکثر فشار پمپ را افزایش نمی‌دهد. اگر اختلاف بین فشار تنظیمی و ماکسیمم پمپ کافی نباشد، عملکرد مختل می‌شود. پس حداقل اختلاف مؤثر را رعایت کنید.

در نحوه تنظیم ست کنترل پمپ آب خانگی پمپ آب باید مراحل یک تا 4 را به‌اندازه‌ای تکرار کنید تا دیگر در مرحله چهارم پمپ‌تان روشن نشود. وقتی دیگر دستگاه‌تان در این شرایط کار نکرد، حال موفق شده‌اید که کلید اتومات آن را تنظیم کنید.

6. بازکردن شیر خروجی پمپ و تنظیم ست کنترل

در پایان، شیر خروجی را تا حدود نیمه باز کنید. در این وضعیت اگر ست کنترل درست تنظیم شده باشد، پمپ روشن می‌شود. اگر روشن نشد، پیچ را به سمت مثبت (+) بچرخانید تا چرخه روشن شدن مجدد انجام شود. این مراحل را تا حصول نتیجه ادامه دهید.

توجه کنید حداقل اختلاف لازم بین ماکسیمم فشار پمپ و فشار مداخله ست‌کنترل باید حدود 0.6 بار باشد. در غیر این صورت تنظیمات ست کنترل پایدار نخواهد شد. از نصب شیر یک‌طرفه بین پمپ و ست‌کنترل بپرهیزید و در سامانه‌های پرفشار وجود رگولاتور یا رلیف راستی‌آزمایی را فراموش نکنید.

نحوه تنظیم ست کنترل دیجیتال

ست کنترل دیجیتال معمولاً بر پایه عملکرد سنسورهایش کار می‌کند، نمایشگر یا DIP دارد و p_start آن را می‌شود تنظیم کرد. به علاوه در برخی از انواع ست کنترل دیجیتال، امکاناتی مثل ضد‌سیکل، شمارش تلاش‌های ریست بی‌آبی، خطای اضافه‌جریان و سازگاری بهتر با منبع تحت فشار ارائه می‌شوند. 

در مقابل، بسیاری از ست کنترل‌های سوئیچ‌دارِ پایه با فشار شروع ثابت یا محدود عرضه می‌شوند و فقط بر اساس افت فشار یا وجود دبی فرمان می‌دهند. نمونه‌هایی مانند ست کنترل پدرولو ایزی پرس به‌صورت نسخه‌های 0.8/1.5/2.2 بار ارائه می‌شوند. برخی مدل‌های ست کنترل سوئیچ‌دار بازه تنظیم محدودی دارند اما به انعطاف مدل دیجیتال نمی‌رسند.

برای تنظیم ست کنترل دیجیتال پمپ آب، ابتدا باید مطابق روال قبل مطمئن شوید که فشار آب شهری حداقل نیم بار باشد. در غیر این صورت عملکرد دیجیتال فعال نمی‌شود و تنظیم آن هم بی معنی خواهد بود. چک کنید که پمپ پرایم باشد و اتصال ارت و قطع کننده نشتی جریان به راه باشد.

در مدل‌هایی مثل گراندفوس PM2 فشار شروع از داخل دستگاه با DIP تنظیم می‌شود و بازه‌ای حدود 1.5 تا 5.0 bar با گام‌های 0.5 bar در دسترس است. در صورت استفاده از منبع تحت فشار، حالت اختصاصی تانک را فعال کنید تا اختلاف توقف مناسبی اعمال شود.

در ست کنترل‌های LCDدار، مقدار p_start را از منو با کلیدهای +/− تعیین کنید و پارامترهای حفاظتی را هم‌زمان تنظیم کنید؛ از جمله ضد‌سیکل، تعداد و فاصله تلاش‌های اتو ریست در بی‌آبی و حداکثر زمان کارکرد. پس از اینکه فشار پمپ به حد لازم رسید، یک شیر را باز کنید و مطابقت فشار شروع و توقف عملکرد (کات این و کات آف) با نمایشگر را چک کنید. سپس برای چند چرخه عملکرد ست کنترل را تحت نظر بگیرید تا از صحت عملکرد آن مطمئن شوید.

نکات مهم تنظیم فشار ست کنترل

1. قبل از باز کردن کاور برای دسترسی به پیچ تنظیم، برق را قطع کنید و فشار سیستم را با باز کردن یک شیر تخلیه کنید. این کار ریسک برق‌گرفتگی و نشتی را کاهش می‌دهد. 
2. پمپ و خط مکش را کامل پرایم کنید، سپس یک شیر را اندکی باز بگذارید تا جریان برقرار بماند؛ در صورت تریپ، پس از رفع علت بی‌آبی با دکمه ریست پمپ را دستی راه‌اندازی کنید تا هوا خارج شود. 
3. فشار آب شهری معمولاً در طبقات پایین ساختمان کافی به نظر می‌رسد، اما هرچه به طبقات بالاتر می‌رویم، افت فشار محسوس‌تر می‌شود. برای اینکه ست کنترل دیجیتال بتواند عملکرد درستی داشته باشد، نیاز است که در محل نصب حداقل فشار ورودی مشخصی برقرار باشد ( حداقل 0.5 بار). حال اگر ست کنترل در طبقات بالا نصب شود و فشار ورودی کمتر از این مقدار باشد، سنسور فشار داخلی فعال نمی‌شود و پمپ روشن نخواهد شد، حتی اگر تنظیمات دیگر درست باشند.
   قاعده تجربی این است که به‌ازای هر 10 متر ارتفاع، حدود 1 بار فشار لازم است تا آب بدون پمپ به بالا برسد. در عمل و برای عملکرد پایدارتر تجهیزات کنترلی، معمولاً 1.5 تا 2 بار به‌ازای 10 متر در نظر گرفته می‌شود، چون باید افت فشار در مسیر، اتصالات و مقاومت‌های داخلی سیستم هم لحاظ شود. بنابراین اگر ست کنترل در طبقه چهارم یا پنجم نصب می‌شود، فشار آب شهری باید حداقل 3 تا 4 بار باشد تا سیستم درست عمل کند. در غیر این‌صورت، یا باید محل نصب ست کنترل تغییر کند، یا از یک منبع ذخیره در ارتفاع پایین‌تر استفاده شود تا فشار پایه لازم تأمین شود. این نکته در نصب‌های غیرتخصصی به‌ندرت رعایت می‌شود و دلیل اصلی اختلال در عملکرد اتومات دیجیتال است.
4. پس از هر تغییر، چند چرخه باز و بست شیر انجام دهید و اعداد فشار را ثبت کنید تا تنظیم پایدار شود و با منحنی پمپ هماهنگ بماند. 

جمع بندی

تنظیم ست کنترل کار سختی نیست و با شناسایی محل پیچ تنظیم، روال کار دستگاه و نحوه استفاده از آن، می‌توانید به راحتی تجهیز را در حالتی قرار بدهید که با تشخیص مقادیر مناسب آب، روشن شود و با دستورهای مکرر خاموشی و روشنی، سلامت فنی پمپ را به خطر نیندازد.

اگر برای انجام تنظیمات ست  کنترل نیاز به مشاوره تخصصی دارید و مطمئن نیستید که در مدل نصب شده روی پمپ آب خانگی اجزای مختلف مثل پیچ تنظیم در کجا قرار دارند، می‌توانید همین امروز با متخصصان ما در ارتباط باشید. بدین منظور، یا فرم تماس در سایت آتورشاپ را پر کنید تا با شما تماس بگیریم و یا در ساعات اداری، با شماره 0313204  ارتباط حاصل فرمایید تا به واحد کارشناسی ما کانکت شوید. 

سؤالات متداول تنظیم ست کنترل